લોકો મોબાઈલમાં દુનિયા જોવે છે મેં મોબાઈલને દુનિયા બનાવી

  લોકો મોબાઈલમાં દુનિયા જોવે છે મેં મોબાઈલને દુનિયા બનાવી

  આજકાલ બે મોબાઈલ રાખવાનો ટ્રેન્ડ છે. એક મોબાઈલ પ્રોફેશનલ યુઝ માટે બીજો પર્સનલ યુઝ માટે. બે મોબાઈલ એટલે ટોટલ ચાર મોબાઈલ નંબર થયા. એમાંથી એક મોબાઈલ નંબર તમામ સર્વિસ મફતમાં આપતી કંપની જીઓનો હોય છે. જે કંપનીએ તાજેતરમાં જ હોટસ્ટાર સાથે હાથ મિલાવીને કર લો દુનિયા મુઠ્ઠી મેં સ્વપ્ન સાકાર કર્યું. એક સર્વે એવું કહે છે કે, આ મોબાઈલ નંબર ભાગ્યે જ કોઈને યાદ હોય છે. ચાર મોબાઈલ નંબરમાંથી બે માંડ યાદ હોય છે બાકીના નંબરમાં રીચાર્જ કે બિલ ભરવાની પ્રક્રિયા ઓટો પેઈડ મોડ પર હોય છે. સતત અને સખત વ્યસ્ત રહેતા લોકો એક મોબાઈલમાં બે નંબરથી પણ કંટાળી ગયા હોય ત્યાં બીજો વસાવવો આર્થિક રીતે પણ ભારી લાગે અને સ્ક્રિન ટાઈમિંગ પણ વધી જાય. મોબાઈલ સગવડ કરતા સમસ્યા વધારે બન્યો છે એવું ઘણા લોકો માને છે. એમાં પણ જ્યારથી રીલ્સ અને નાના વિડિયોનો જે રાફડો ફાટ્યો છે એમાં કોને શું બતાવવું છે અને શું જોવું છે એની કોઈને ખબર જ નથી પડતી. 

   બધાને ફેમસ થઈ જવું છે પણ હકીકત એ સ્વીકારવી પડે કે, ફોટો હોય કે દુનિયા ઈમેજ બનાવતા અને ક્રેડિટ મેળવતા ઘણીવાર લાગે છે. ખેર, મોબાઈલનો વિષય તો પીએચડી થાય એટલો વિશાળ છે. પણ મોબાઈલના જુદા જુદા મોડલ પાછળ ઊંડો અભ્યાસ અને શોખ ધરાવતો માણસ કેવો હોય ખ્યાલ છે? મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ઐતિહાસિક નગર થાણેમાં એક વ્યક્તિ છે જેની પાસે મોબાઈલનું જે મોડેલ માગો એ મળે. એ પણ ચાલું કંડિશનમાં. આ ભાઈના બેડરૂમનું કોઈ પણ ડ્રોઅર ખોલો એટલે મોબાઈલ સિવાય કંઈ ન જડે. છેલ્લા સાત વર્ષથી મોબાઈલ ફોનનું ક્લેક્શન કરવા માટે કમરતોડ પ્રયાસ કરતા આ વ્યક્તિ પાસે કોઈ કંપની એવી નહીં હોય જેનો ફોન માર્કેટમાં આવ્યો હોય અને એ મોડેલ આ વ્યક્તિ પાસે ન હોય. ખાસ અને મોટીવાત એ છે કે, માની લો કે નોકિયા કંપનીએ જુદા જુદા મોડેલ માર્કેટમાં મૂકેલા. આ વ્યક્તિ પાસે એ દરેક મોડેલનું સેમ્પલ નહીં ઓરિજિનલ ફોન મોડેલ છે. આખા દેશમાં ફરી ફરીને ક્લેક્શન ભેગું કર્યું છે. હાલ સ્થિતિ એવી છે કે, ડબલ બેડના બેડ પર જો સેલફોન સેટ કરવામાં આવે તો પગ તો ઠીક હેથળી જેટલી જગ્યા પણ ન જોવા મળે એટલા ફોન છે. 

     ભારત જ નહીં, યુરોપ, યુકે, યુએસએ, દુબઈ, સ્વિત્ઝરલેન્ડ એવા અનેક દેશમાંથી મોબાઈલ પેઈડ ઓર્ડર કરીને મંગાવેલા છે. એવી ખબર પડે કે, શનિવારી-રવિવારી માર્કેટમાં જૂના ફોન વેચાવવા આવ્યા છે તો આ બંદો ત્યાં પણ ઉપડી જાય. વેપારીને મો માગ્યા પૈસા આપે અને ખરીદે પણ ખરા. બેડમાં રહેલા તમામ ડ્રોઅર, તિજોરી, કબાટ, બોક્સ અને ત્રિપાઈના ખાના સહિત હવે બઘુ જ ફોનથી ભરાઈ ગયું છે. જમાનો એવો છે કે, લોકો ફોનમાં ભરાઈ ગયા છે આ નરવીરે ઘર ફોનથી ભરી દીધું છે. હવે આવે છે એની કારનો વારો, ડેશબોર્ડ, ગિયર પાસેની જગ્યા, કારમાં ગ્લાસ સ્ટેન્ડ, વિન્ડોની નીચેની જગ્યા, ડેકી, હવે આવો એના રસોડામાં, થાળી-વાસણ રાખવાનો ઘોડો, કિચન ડ્રોઅર, અભેરાઈ આ તમામ જગ્યાઓ પર જોવા મળશે મોબાઈલ ફોન. હજું તો શરૂઆત છે. આવો બ્રશ કરવાના વોશબેસિન ઉપરના ખાનામાં, ટોયલેટના ઉપરના બોક્સમાં જ્યાં ટોયલેટ ક્લિનર રાખવામાં આવે છે. આ બધી જ જગ્યા પર ફોન જોવા મળશે.વસ્તુ એવી છે કે, એની પાસે નંબર માત્ર એક જ છે. જે મોબાઈલ ફોનથી કંટાળો આવે એ મૂકી દેવાનો અને બીજો મોબાઈલ ચાલું કરી દેવાનો.

    પછી કોન્ટેક્ટ અને બીજો ડેટા? ગજબનો મોબાઈલ લવર કહે છે કે, મારો તમામ ડેટા એકથી ત્રણથી ચાર મેઈલ આઈડી પર સ્ટોર છે. એટલે જે મોબાઈલ બદલે એમાં એ આઈડી લોગઈન કરીને વાપરૂ છું. એટલે ડેટાનો કોઈ ઈસ્યુ નહીં થયો. બાકી મલ્ટિમીડિયા ગૂગલમાં સ્ટોર છે. મારો પહેલો ફોન નોકિયા 3310 હતો. હું કૉલેજમાં હતો એ સમયે બીજા ફ્લોર પરથી મારો ફોન પડ્યો, હું ટેનશનમાં કે ફોન ચાલું હશે કે નહીં, મેં નવી બેટરી નાંખીને જોયું તો આશ્ચર્ય થયું કે, મોબાઈલ ચાલું હતો. અહીંથી શરૂ થયો મોબાઈલ ડિવાઈસ પ્રત્યેનો અનોખો પ્રેમ. હું ક્લેક્શન કરતા શીખ્યો ત્યારથીએ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખું છું કે, મોબાઈલની કંડિશન સારી હોય અને મોબાઈલ ચાલું સ્થિતિમાં હોવો જોઈએ. અર્થાત હું સિમકાર્ડ નાખું અને ફોન થવો જોઈએ. ગેમ પણ રમી શકું એવું હોવું જોઈએ. મારી પાસે આજે 3500 થી વધુ ફોન છે. જે માટે અત્યાર સુધીમાં આશરે 20 લાખ જેટલા રૂપિયા ખર્ચી નાંખ્યા છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, તમામ ફોનના કેમેરાથી લઈને ગેમ સુધી બધુ જ ચાલું હાલતમાં છે. આ છે મારી મોબાઈલની દુનિયા, લોકો મોબાઈલમાં દુનિયા જોવે છે મે એને જ મારી દુનિયા બનાવી.આ ભાઈનું નામ ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડમાં છે. સેલફોન મેન ઓફ ઈન્ડિયા મિસ્ટર જયેશ કાલે.

બાર આનાના છોલે ભટુરેઃ બ્રેકફાસ્ટનું અવુનવું

 બાર આનાના છોલે ભટુરેઃ બ્રેકફાસ્ટનું અવુનવું

    ડિસેમ્બરથી ફેબ્રુઆરીની સીઝન દેશભરમાં હરવા-ફરવા માટેની બેસ્ટ સીઝન માનવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે તો ઓક્ટોબરથી ટ્રાવેલ સીઝન શરૂ થાય છે જે ફેબ્રુઆરી સુધી ચાલે છે. એ પછી એપ્રિલના વેકેશનમાં પ્રવાસની મૌસમ ખીલે છે. વાત જ્યારે હરવા-ફરવાની હોય ત્યારે પેટની ચિંતા કર્યા વગર પેન્ટના કે મોબાઈલના ખિસ્સામાં રહીને (બજેટને ધ્યાને રાખી) મોજ કરવાનું આયોજન થતું હોય છે. દરેક શહેરની એક તાસીર હોય છે. દરેક વ્યક્તિની શરૂઆત સવારથી થાય છે એમાં પણ મોર્નિંગ બ્રેકફાસ્ટમાં મુંબઈથી લઈને મોહાલી સુધીના તમામ નાના-મોટા એરિયામાં ચા સામાન્ય છે. ચા સાથે આવતી દરેક વસ્તુ બદલાયા કરે પણ ચા ફિક્સ. અમુક લોકો નથી પીતા એ અલગ છે.

      ચા ના નામથી કાર્યક્રમો ગોઠવાય, ચર્ચા થાય અને ચૂંટણીમાં જીતી પણ શકાય. એક ચા થી. દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં આમ આદમી પાર્ટી, કોંગ્રેસ અને ભાજપ જેવી મોટી રાજકીય પાર્ટીઓએ સત્તાસ્થાન માટે એડીચોટીનું જોર લગાવ્યું છે. આમ આદમી પાર્ટી સુપ્રીમો અને વિવાદીત અરવિંદ કેજરીવાલ એ વાતનો ફાયદો ઊઠાવે છે કે, કોંગ્રેસ પાસે ચહેરો નથી અને ભાજપ પાસે દિલ્હીવાસીઓને જોડે એવી બેજોડ પોલીસી નથી. જોકે, લીકરકાંડ અને શિક્ષણમાં ભ્રષ્ટાચારથી ગંદી રીતે મેલી થયેલી આમ આદમી પાર્ટીની છબી પર લોભામણી સ્કિમ કેવી અને કેટલી કામ કરશે એ પરિણામના દિવસે ખ્યાલ આવશે. આ વખતે દિલ્હીવાસીઓ ક્યા નેતા પર વેલેન્ટાઈનનું વ્હાલ કરશે એ સ્પષ્ટ થશે. 

   આ વિધાનસભા ચૂંટણીની પ્રચાર યાત્રામાં જે જોવા મળ્યું એ હતા છોલે ભટુરે. મોટા કહેવાતા નેતાઓ પણ દાંત મારી મારીને ખાતા હતા અને કવરેજ માટે પહોંચેલા પત્રકારો પણ છોલેનો ટેસડો કરતા હતા. આમ તો નેતાઓ ખાતા જ હોય છે એ કંઈ સ્પષ્ટ કરવાની જરૂર નથી. શું ખાય છે એ પણ કહેવાની જરૂર નથી. પણ પ્રચારયાત્રામાં છોલે ભટુરે પણ પિન ચોંટી ગઈ. જેટલું વૈવિધ્ય દેશની સંસ્કૃતિમાં છે એનાથી ક્યાંક વધારે દેશના દરેક શહેરની થાળી-સ્ટ્રીટ ફૂડ અને બ્રેકફાસ્ટમાં છે. દિલ્હી માત્ર દેશની નહીં પણ બ્રેકફાસ્ટનું પણ કેપિટલ સિટી છે એમ કહેવામાં કંઈ ખોટું નથી. દિલ્હીના નાસ્તામાં સવારે છોલે ભટુરે મળે છે. આપણા ગુજરાતીઓ દિલ્હી ફરે ત્યારે છોલે મંગાવે એની પહેલા ચા-પૂરીનો મેળ કરી છે.

   છોલે ભટુરેમાં પૂરી આવે અને ચાનો મેળ થઈ જાય એટલે મોજ આવી જાય. વાત જાણીને નવાઈ લાગશે કે, સવારે 7 વાગ્યે ગરમા-ગરમ નાસ્તો મળી રહે એ માટે ચાંદનીચૌકની દુકાન સવારે 3.30 વાગ્યે ખુલી જાય છે. છોલે ભટુરે ઓરિજિની ક્યા શહેરની ડીશ છે એ અંગે જુદા જુદા મત છે. પાકિસ્તાનના લાહોર સિટીવાળા કહે છે છોલે ભટુરે અમારી ઉપજ છે. હરિયાણાવાસીઓ કહે છે સૌથી પહેલા પૂરી સાથે છોલેચણા અમે શરૂ કર્યા. યુપીના લખનૌ અને સીતાપુરના ફૂડ સ્ટાર્ટઅપ વાળા કહે છે છોલે પૂરી અમારી ડીશ છે. પણ દિલ્હીમાં છોલે ભટુરેના મૂળીયા ઊંડા છે.

    દિલ્હીમાં સ્વાદિષ્ટ આ વ્યજંન બનાવવાનો શ્રેય સીતારામ દિવાનચંદ નામના વ્યક્તિને જાય છે. સીતારામજી પોતાના પુત્ર દિવાન સાથે દિલ્હી આવ્યા હતા. આ બન્ને પિતા-પુત્રએ બનાવેલી પહેલી છોલે ભટુરેની ડીશનો ભાવ હતો માત્ર બાર આના. એટલે કે માત્ર 75 પૈસા. સમય વીતતો ગયો અને દિલ્હીના મોર્નિંગ બ્રેકફાસ્ટમાં છોલે ભટુરેએ સ્થાન અચલ કર્યું. લોકોના દાઢે વળગી આ થાળી. હવે બ્રેકફાસ્ટ કલ્ચર દરેક જગ્યાએ અલગ અલગ છે. પણ અમદાવાદમાં ખાસ કોઈ બ્રેકફાસ્ટ નહી સ્નેક અને ફાસ્ટફૂડ કલ્ચર છે. સૌરાષ્ટ્રના કોઈ પણ ગામે કડક મીઠડી ચાનો સબડકો મારો એટલે ઊંઘ ઊડી જાય. કાઠિયાવાડીમાં કહું તો નીંદર ભાગી જાય. સુરેન્દ્રનગરની હદમાં પ્રવેશો એટલે સવારના 6 વાગ્યામાં ગરમાગરમા ગાંઠિયાની સુગંધ નાકને કાપાલભારતી પ્રાણાયમ કરાવે. જે જીભ સુધી વિસ્તરે.

     ભાવનગર તો ગાંઠિયાનું કેન્દ્ર. આ એકમાત્ર શહેર છે જેના નામ પરથી ગાઠિયા વેચાય છે. યસ ભાવનગરી ગાઠિયા. બાર ગામે બોલી બદલાય પણ અહીંયા તો આખેઆખી થાળી અને રેસિપી બદલાય. સુરેન્દ્રનગર વટો (આગળ જાવ) એટલે ગાંઠિયાનું સ્વરૂપ ફરી જાય. એનો નવો અવતાર ફાફડા અવતરે. જે હોય રેલગાડીના પાટા જેવા જાડા અને એની સાથે સાંજે પીવાતી કઢી સવારના પહોરમાં પીરસાય. ચોંકી ન જતા પપૈયાનું મીઠું ખમણ (જે રીતે બટાટાની ફ્રેન્ચફ્રાઈ હોય એવું) એકમાત્ર જામનગરમાં જ મળે છે. એમ તો સુરત અને અમદાવાદમાં જામનગરના ઘુઘરા મળે છે પણ એમાં પણ કસ્ટમાઈઝડ. ઓરિજિનલની વાત આખી અગલ છે. અમદાવાદનું મસ્કાબન કલ્ચર છેક દાહોદ અને ઈન્દૌર સુધી ફેલાયું છે. જ્યારે રાજકોટમાં ભાખરી-પરાઠામાં અન્નકુટ જેવી વેરાઈટી મળે છે. જ્યારે સુરતમાં ખમણ, ઢોકળા અને લોચો દિવસની શરૂઆત કરાવે છે. ખેર, જીવનના દરેક ક્ષણે ટેસ્ટ માણી લેવો. કારણ કે, પેટ પાપી નથી હોતું વિચાર પાપી હોય છે. હવે પૌઆ, ઈડલી, ઢોસા સ્થાન લઈ રહ્યા છે. થેપલા માત્ર ટ્રાવેલિંગ ફૂડ તરીકે મર્યાદિત થયું છે. હા, રાજસ્થાનના કોઈ પણ સિટીમાં જાવ તો બડી કચૌરી ટ્રાય કરવા જેવી છે.

2024 ગુડબાય....વેલકમ.....2025

 2024 ગુડબાય....વેલકમ.....2025 

     તારીખ દરરોજ બદલાય છે પણ એક દિવસ એવો આવે છે કે, તારીખ આખું વરસ બદલી નાંખે છે. આ દિવસ અને તારીખ એટલે 31મી ડિસેમ્બર. વર્ષની ગણતરીમાં ઊંડા ન ઊતરતા કે ફ્લેશબેકના રીવ્યૂમાં પડ્યા વગર વાત એ કરીએ કે, જે ગયું એ મેમરીઝ રહી જે આવશે એ મેકિંગ રહેશે. જેમાં મેમરીઝ કેવી અને કેવડી બનાવવી એ આપણા સૌના હાથમાં છે. શેરમાર્કેટથી લઈને સિનેમા સુધીના ક્ષેત્રમાં આપણી દિવાળી વખતે ભવિષ્યની નજીક રહેતી આખી ટાઈમલાઈન પ્રસારિત-પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. અંગ્રેજી કેલેન્ડર અનુસાર જ્યારે સમય બદલે છે ત્યારે એ બી પ્રેક્ટિલ એવું શીખવાડી જાય છે. આપણા દેશમાં સામાન્ય ચૂંટણી રહી, જે ખરેખર તો કોઈ દિવસ સામાન્ય રહી નથી અને અમેરિકામાં પ્રેસિડન્ટ ઈલેક્શન રહ્યું. જેમાં વિવાદોના પંપને લાત મારીને ટ્રમ્પ મેજિકલ સાંતા ક્લોઝ તરીકે હાજર થાય એમ રાજકીય મેદાનમાં પ્રગટ થયા. 

       ઈઝરાયેલ, ઈરાન, રશિયા અને યુક્રેન આ તમામ યુદ્ધભૂમિમાં રહ્યા અને દુનિયા આખીને ભયભીત કરી દીધી. સતત મોતના ઓઠા હેઠળ જીવતા લોકોની આશા હવે એ હશે જ કે, ક્યાંયથી કોઈ બોંબ ન ફૂટે અને નવા વર્ષે કોઈ યુદ્ધ ન થાય. કારણ કે યુદ્ધ દુનિયાના બાકી દેશ કરે છે અને મોંઘવારીનો અજગર અમારા દેશવાસીઓને કરડી નહીં આખેઆખો પચાવી જાય છે. જેમાં સૌથી વધારે ક્રશ થાય છે મધ્યમવર્ગ. નોકરિયાત ક્લાસ. જેને કોઈ ફર્સ્ટક્લાસ ગણતું નથી. રાજનેતાઓ સિવાય. (ચૂંટણી વખતે જ હો). શેરમાર્કેટમાં રોકાણ કરતા લોકોને પૂછો તો કહે બે જ ઋતુ છે તેજી અને મંદી, શિક્ષકને પૂછો તો કહે રાબેતામુજબ શૈક્ષણિકાર્ય અને વેકેશન. પણ આ વખતે શિયાળાએ અહેસાસ કરાવ્યો કે, ઋતુની વાત આવે ત્યારે હું પહેલા છું અને સલમાન ખાનની જેમ ફરતા લોકો માટે અઘરો છું. આ વખતે તો સારા સારા પ્રદેશના પાણી શિયાળાએ થીજવ્યા. વાહ...ક્યા મૌસમ હૈ....

     સિનેમા ક્ષેત્રે સિંઘમ અગેઈન પર રામકૃપા થઈ ગઈ. ફિલ્મમાં ભલે કોઈ દમ ન હતો પણ રામાયણ પર રીસર્ચને કારણે ફિલ્મ બોક્સઓફિસના દરિયામાં તરી ગઈ. લોકોને ગમી ગઈ અને કરોડો કમાઈ ગઈ. એ પછી ભૂલભૂલૈયા પણ ઠીકઠાક ચાલી. આ બધા વચ્ચે ડંકો તો મહિલાઓનો વાગે હો...બોલે તો સ્ત્રી-2. પંચાયતથી પાર્લામેન્ટ સુધી અને સુરક્ષા ક્ષેત્રથી લઈને સિનેસૃષ્ટિ સુધી. સેલ્યુટ ટુ લેડીઝ વિંગ. ડિફેન્સક્ષેત્રે 2024માં નોંધપાત્ર મહિલાઓની સંખ્યા જાણવા મળી. બાકી સ્ત્રી-2એ તો કમાણીના મામલે બાહુબલીને પણ પછાડ્યો. વાહ...શેરની વાહ....વિદાય લઈ રહેલા વર્ષની વાત છે ત્યાં સુધી આ વર્ષના અંતિમ તબક્કામાં ત્રિશોક અનુભવાયો. શ્યામ બેનેગલ, પુરૂષોત્તમ ઉપાધ્યાય અને ઝાકિર હુસૈન. એવું લાગે છે કે, સ્વર્ગમાં રતન ટાટા કોન્સર્ટ યોજશે. જેમાં સુગમ સંગીતના સમ્રાટ પુરૂષોત્તમ ઉપાધ્યાય સ્વર આપશે જ્યારે તબલા પર સાથ આપશે ઝાકીર હુસૈન. વાહ...શું એ સીન હશે! સ્વર્ગના સ્ટેજનો જ્યાં આપણી મર્યાદિત દ્રષ્ટિ પહોંચશે પણ નહીં અને દિલ એને માણશે પણ નહી. હા, આ ગીતમાં શબ્દો હશે સ્વ. મુનવ્વર રાણાના. પુરૂષોત્તમભાઈ સ્ટેજ પર પછી સરપ્રાઈઝ આપીને ચિઠ્ઠી આઈ હૈ ફેઈમ પંકજ ઉઘાસને રજૂ કરે તો તો જલસો.

      આવડી મોટી ઈવેન્ટ કંઈ પૈસા વગર થોડી થાય? નો ડાઉટ દેશ જ્યારે આર્થિક રીતે ખખડી રહ્યો હતો એ સમયે કોઈ જ દેવું વધાર્યા વગર જેણે પોલીસી મેકિંગથી નેશનને સ્ટ્રોંગ મોટિવેશન આપ્યું છતાં મૌન રહ્યા એવા સ્વ.ડૉ.મનમોહનસિંહ. પિતાની ઈચ્છા આ વ્યક્તિને ખરા અર્થમાં તબીબ બનાવવાની હતી. પણ આખરે અર્થશાસ્ત્ર પસંદ કરીને બીમાર અર્થતંત્રની સારવાર કરી. તબીબ તો ન બન્યા પણ પદવી લઈને ડૉક્ટર તો સો ટકા બન્યા. સ્વર્ગમાં યોજાનારા આ કાર્યક્રમનું સરનામું રામોજી ફિલ્મસિટી અવશ્ય રહેવાનું. ચલો જો ચલા ગયા વો વાપસ ન આયેગા. તું કિસ્મત લેકે આયા હૈ કરમ લેકે જાયેગા. ખોટ અને ખામીને બાજુએ મૂકીને મુવ-ઓન થઈએ. લેટ્સ વેલકમ ટુ 2025. જેમાં પ્રેક્ટિકલ બનીએ. ઈમોજીથી વ્યક્ત થવા કરતા ઈમોશનથી વ્યક્ત થઈએ. સ્ક્રિન ટચ કરતા ગમતી વ્યક્તિને સ્કિનટચ કરીએ (સામેવાળીની પરમિશન સાથે હો.) વર્ચ્યુઅલ વર્લ્ડમાંથી નોલેજનો નીચોડ કાઢીએ અફવાઓને ઊલટી લાત મારીને એકચ્યુઅલમાં જીવીએ. 

       ડીયર 2025. ડીજેના તાલે તને આવકારતું યુવાધન અચ્યુતમ કેશવમ ક્રિષ્ન દામોદરમ ન ભૂલે એવી પ્રભુપ્રાર્થના. થનગનાટ વખતે દિલ માગે મોર અને પછી જાહેરમાં સુરક્ષાકર્મી કોઈના મોર ન બોલાવે તો સારૂ. શક્તિ વંદનાની વાતો વચ્ચે કોઈ દીકરી અને કોઈ જ વર્ગની દીકરી શરીરના ભૂખ્યા રાક્ષસોથી પીંખાઈ નહીં એવી પીળાપિતાંબરધારીને અરજી. મધુસુદનજીને પ્રિય એવું માખણ દૈનિક ધોરણે પોસાય એમ નથી. પણ કોઈ ભૂખ્યું ન સુવે મોંઘવારીનો એનાકોન્ડાના કાબુમાં કરવા કોઈ જગમોહન પધારે તો વગર પંડિતે મધ્યમવર્ગ એને પોંખે. ચૂંટણીમાં ઊતરે તો આને વગર પ્રચારે કેન ભરાઈને મત મળે. આમ તો મારો દેશ દરેક ક્ષેત્રમાં દુનિયાના દેશને હંફાવી રહ્યો છે. પણ ભાગ્યના ઈશ્વર, આ ધર્મના ફાકા મારનારા અને એની ફૌજ ઊભી કરનારાનું ફોતરૂં પણ ન અસર કરે એવા ભારતની અમે કલ્પના કરીએ છીએ. અને અંતે 2025માં આપણું ભારત નંદનવન બને અને આપણે સૌ એમાં મસ્ત રીતે નિયમપાલન સાથે રહીએ. હેપ્પી ન્યૂ યર

શતરંજ કા સ્ટેટઃ ચાલ સે લે કે ચેમ્પિયન તક

શતરંજ કા સ્ટેટઃ ચાલ સે લે કે ચેમ્પિયન તક 

    ડિસેમ્બર મહિનો વર્ષનો સૌથી છેલ્લે મહિનો ગણાય. આખા વર્ષમાં શું થયું એનું સંક્ષિપ્ત આ મહિનાના છેલ્લા ચાર-પાંચ દિવસોમાં આપણી સામે આવે. દિવાળી પછી આવતા ન્યૂયર પર રીઝોલ્યુશન સેટ ન કર્યું હોય હવે તેને સેટ કરવા માટેનો મહિનો. જેના છેલ્લા દિવસમાં એક આખું વર્ષ બદલી જાય. આમ તો દૈનિક ધોરણ પર તારીખ બદલે પણ વર્ષના અંતિમ દિવસે એક આખું વર્ષ બદલે. આવા બદલાવ વચ્ચે પણ સ્પોર્ટ્સ જગતમાં એક એવો ઈતિહાસ લખાયો જેની નોંધ રમતગમત જગતના દરેક ખેલાડીએ લીધી. મૂંછનો દોરો ફૂટ્યો ન હતો એવી ઉંમરમાં દેશના નામનો ડંકો સાત સમંદર પાર વગાડવાની લોખંડી ઈચ્છાશક્તિ ધરાવનાર વ્યક્તિએ ડિસેમ્બર 2024 બદલી નાંખ્યું. દક્ષિણ ભારતને એક અલગ દ્રષ્ટિકોણથી જોવામાં આવે છે. આ પ્રાંતમાંથી સમયાંતરે એવા વિવાદ સામે આવે કે, અહીંયાના કેટલાક ગોબરગંદાઓ અલગ પ્રાંતની માંગ કરે છે. એની વિચારધારા સામે એમના જ ઝોનમાંથી આવતા વ્યક્તિએ પોતાની સિદ્ધિથી તમાંચો મારીને બોલતી બંધ કરી દીધી. હવે એ જ લોકો વી આર ઈન્ડિયનના પીપૂડી વગાડતા થઈ ગયા. ધેટ્સ એ સક્સેસ. આ સિદ્ધિ હાંસલ કરનાર વ્યક્તિ એટલે રગરગમાં જોશ ધરાવતો તરવરિયો યુવાન એટલે ગુકેશ ડોમ્મારાજુ. (ડી.ગુકેશ)

    આટલી મોટી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કર્યા બાદ એના જીવનના ફ્લેશબેકમાં ડોકિંયુ કરવામાં આવે તો પહેલીવાત એ શીખવા મળે છે કે, હારને પચાવતા શીખવી પડે. વિષય રમતનો છે એની સાથે સૌથી વધુ  જેની ચર્ચા સદાય થતી રહે છે એવા ક્રિકેટની પણ વાત કરીએ તો વિરાટનું કંગાળ પ્રદર્શન કેવું હતું એના દરેક ક્રિકેટપ્રેમી સાક્ષી રહ્યા છે. પત્તાપ્રેમીઓએ તો એના પર નંબર લગાવવાના બંધ કરી દીધા હતા. આ ભાઈનું બેટ ઉપડ્યું છેલ્લા ટી20 વિશ્વકપમાં. હાફસેન્ચુરી પૂરી કરીને ભાઈ ફોર્મમાં આવ્યો. એવી જ રીતે ગુકેશે પણ અંતિમ તબક્કામાં હરિફને પરસેવો લેવડાવી દીધો. ચીનના ખેલાડી ડિંન લિરેનને માત આપી દીધી. ચેસ ચેમ્પિયન ગુકેશ ચેન્નઈથી આવે છે. દક્ષિણ ભારતનું મહાનગર તમિલનાડું રાજ્યનું એપી સેન્ટર ગણાય છે. આ રાજ્યને ચેસનું કેન્દ્ર જ નહીં ગઢ કહેવામાં આવે છે. દેશના કુલ 85 ગ્રાન્ડ માસ્ટર્સમાંથી 31 તમિલનાડુંના છે. હવે તો માનવું પડે કે, બુદ્ધિ તો બાકી સાઉથમાં છે.

     આટલું વાંચ્યા બાદ સવાલ એ થાય કે, આમાં નવું શું છે. લો હવે જે છે એ નવું છે. સમ્રગ દેશના તમામ રાજ્ય કરતા સૌથી વધારે ચેસ મેન્ટર્સ તમિલનાડુંમાંથી છે. શતરંજને તમિલ ભાષામાં સથુરંગમ નામથી ઓળખાય છે. જેની ઉત્પત્તિ તમિલ ભૂમીમાંથી થઈ છે. એવું તમિલનાડુંના દરેક લોકોનું માનવું છે. તિરૂવરૂર નામનું એક સરસ સિટી છે. તમિલનાડુંના મુખ્યમંત્રી એમ.કે. સ્ટાલીને પણ અહીંયાથી રાજકીય સફર શરૂ કરી છે. જ્યાં સથરંગ વલ્લભનાથન મંદિર છે. જેની કલાકૃતિ મનમોહક છે. આ મંદિરનમાં જે પ્રભુ બિરાજમાન છે એને શતરંજના દેવતા મનાય છે. કહાની યહાં સે શુરૂ હોતી હૈ.  દંતકથા અનુસાર પ્રભુ શિવે એક ભક્તને રાજાની દીકરી સામે શતરંજમાં જીતી બતાવવાનું કહ્યું. આ ભક્ત જીતી જતા નામ અપાયું સથરંગ વલ્લભનાથન. હવે રાજરાજેશ્વરી તરીકે રહેલી સુંદરીને પાર્વતીનું રૂપ માનવામાં આવે છે. આ રાજકુમારી પણ એક શતરંગની અનુભવી ખેલાડી રહી ચૂકી હતી.  

     સુંદરીના પિતા રાજા વસુસેને એ પણ એવું એલાન કરેલું હતું કે, જે સુંદરીને શતરંજમાં હરાવશે એના લગ્ન સુંદરી સાથે થશે. પિતા (રાજા)એ જ ચિંતા વ્યક્ત કરી કે, આને કોઈ પરાજીત કરી શકતું ન હતું. શિવકૃપાથી એક ભક્તે આ કરી બતાવ્યું. એવું પણ કહેવાય છે કે, આ કોઈ ભક્ત નહીં પણ સ્વયં પ્રભુ શિવ જ હતા. આ મંદિરના ડૉક્યુમેન્ટેશનમાં ચેસનો ઉલ્લેખ છે. વિશ્વનાથ આનંદથી લઈને માસ્ટર મૈનુઅલ આરોન સુધી દરેક માસ્ટરે પોતાના શિષ્યોને તૈયાર કર્યા. આ રીતે તૈયાર થઈ ટીમ ચેસ. જેને દુનિયાભારના ચેસના ખેલાડીને લલકારી ચેઝ કર્યા. તમિલનાડુંમાં બાળક જ્યારે સ્કૂલમાં હોય એ સમયથી એમને ચેસની ચાલનું પ્રાથમિક પ્રકરણ શિખવાડમાં આવે છે. દેશની પ્રથમ મહિલા ગ્રાન્ડમાસ્ટર સુબ્બારામન વિજયલક્ષ્મી પણ તમિલનાડુંથી હતા. ગ્રાન્ડમાસ્ટર્સની યાદીમાં કુલ 18 જેટલી તો મહિલાઓ છે. હવે કહેતા નહીં કે, છોકરીઓની બુદ્ધિ પગની પાનીએ હોય કારણ કે, ચેસ દિમાગથી રમાતી ગેમ છે. 

   જે રીતે આપણે ત્યાં શેરીએ શેરીએ સ્ટાર્ટઅપ (વેપાર, બિઝનેસ) ઊભું કરવા માટેના ભેજાબાજ છે એમ તમિલનાડુંના દરેક જિલ્લામાં શતરંજના પાવરફૂલ અને ઓરિજિનલ ખેલાડી છે. તમિલનાડું રાજ્યમાં એક પ્રોગ્રામ ચાલે છે. જેનું નામ છે સેવન ટું સેવનટીન. જે અંતર્ગત સાત વર્ષનું બાળક થાય એટલે એને ચેસની તાલીમ આપવામાં આપવામાં આવે છે. વેલામ્મલ વિદ્યાલય. કેન્દ્રીય માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ સાથે જોડાયેલી એક એવી સરકારી પ્રાથમિક શાળા, જ્યાં 10000થી વધારે વિદ્યાર્થીઓને ચેસની ટ્રેનિંગ આપવામાં આવે છે. જે ચેસ રમવામાં હોશિયાર હોય એને પછી ભણવાનું ભારણ દેવાતું નથી. ચેસમાં જ એનો ગ્રોથ અને ગોલ ફિક્સ કરી દેવાય છે. આને કહેવાય સ્પોર્ટ્સના બીજ શિશુવયમાંથી. આપણા ગુકેશભાઈ પણ આ જ સ્કૂલના વિદ્યાર્થી છે. 

   તમિલનાડુંમાં શતરંજ એ કોઈ ગેમ નહીં પણ સંસ્કૃતિ છે એમ કહેવામાં કંઈ ખોટું નથી. તમિલનાડું સરકાર અને વેલમ્મલ જેવી સંસ્થાના પ્રયાસથી આ રાજ્ય ચેસનું પેરેડાઈઝ છે. એક સ્પોર્ટ્સ કલ્ચર કેવી રીતે બને એ તમિલનાડું પાસેથી શીખવું પડે. ગૂગલસર્ચ કરજો નેપિયર બ્રિજ. ચેસની દુનિયામાં પગલાં પાડ્યા હોય એવું લાગશે. માત્ર વાતો કરવાની જ વાત નથી. સમયાંતરે જે ટુર્નામેન્ટ થાય છે એમાં લાખો રૂપિાયના ઈનામ પણ વિજેતાને અપાય છે. ભાગ લેનારને પ્રમાણપત્ર અપાય છે. હવે તમે કહેશો કે એમ તો આપણે અહીંયા ખેલ મહાકુંભ પણ થાય છે. કડવું સત્ય સ્વીકારવું પડે કે, ગુજરાતમાંથી કોઈ જ ગ્રાન્ડમાસ્ટર્સ નથી. ચેસ ચેમ્પિયન નથી. પીટીની ચોપડીમાં ચેસનો પાઠ નથી. હશે તો પણ તજજ્ઞ નથી. 

ધોળા લૂંગડામાં ધોકેબાજ, દર્દીનું ખિસ્સું વેન્ટિલેટર પર

 ધોળા લૂંગડામાં ધોકેબાજ, દર્દીનું ખિસ્સું વેન્ટિલેટર પર

      9 ઓગસ્ટનો દિવસ અને 8 ઓગસ્ટ 2024ની રાત, એક જાણીતા મહાનગરમાં અતિ ઉચ્ચ ગણાતા વ્યવસાયમાં કામ કરતી યુવતી અકાળે મોતને ભેટી. આઘાતનો સ્ટ્રોક ખાઈને ખમી ગયેલા એના માતા-પિતાએ સ્વપ્ને પણ નહીં વિચાર્યું હોય કે, ડ્યૂટી પૂરીને દીકરી ક્યારેય પાછી ઘરે આવશે જ નહીં. હિંસા અને હોબાળાથી ભરપૂર આ મહાનગરની ઘટનાએ દેશ-દુનિયામાં ફરી આપણી નારી સુરક્ષાના મુદ્દા સામે ડાચું બગાડ્યું. દૂધના ઊભરા જેવા સોશિયલ મીડિયામાં સમગ્ર પુરૂષજાત સામે વિરોધનો દાવાનળ એવો ફૂટ્યો કે, 48 કલાક સુધી ટ્રેન્ડ રહ્યો. દીકરીના ફોટા પરથી ઓળખ જાહેર થઈ ગઈ. શરીર ભૂખ્યા ઝોંબીને પણ પકડી લેવામાં આવ્યો. એ આખી ટોળખી તપાસના દાયરાામાં લોક થઈ ગઈ. દીકરીના વ્યવસાયને એના જ વ્યવસાય મંડળે એવો ટેકો આપ્યો કે, ગામેગામ-મહાનગરમાં એના ડંકા વાગ્યા. એક દિવસ કામથી દૂર રહીને વિરોધ નોંધવામાં આવ્યો. આટલું વાંચ્યા બાદ કોઈ વિચાર આવતો હોય તો એ આપની કલ્પનાનો ટ્રેક સત્યના પંથે છે. યસ, આર.જી.કર હોસ્પિટલ, કૉલકાતા. દુષ્કર્મ કાંડ. પાક્કા ત્રણ મહિના બાદ એ જ વ્યવસાયના કેટલાક હરામખાયા ધનપ્યાસી તબીબોએ ગુજરાતમાં કોઈના પેટની તો કોઈના હૈયાની પથારી ફેરવી. નામ ખ્યાતિ હોસ્પિટલ અને કામ સરકારી યોજનાના માધ્યમથી પૈસા ખંખેરવાનું. 

     આખો ઘટના ક્રમ શું હતો એ તો સૌ જાણે છે. ગુજરાત રાજ્યને વિકાસનું ઉદાહરણ કેવું હોય એ આઈકોન તરીકે ઉપસાવવામાં આવે છે. સારી વાત છે ઈન્ફ્રાં.થી એજ્યુકેશન સુધી બધું જ સલામત છે. શ્રેષ્ઠ છે. બસ ખિસ્સું પાવરફૂલ હોવું જોઈએ. એમાં લક્ષ્મીકૃપા કાયમી હોય તો શક્તિકૃપાથી કોઈ પણ શરણે થઈ જાય. જ્યારે કોલકાતામાં ન બનવી જોઈએ એવી ઘટના બની એ સમયે આખા દેશમાંથી ડૉક્ટરો એકમત થઈ ગયા હતા. વાહ... સલામ છે આ વ્યવસાયના લોકોની એકતાને..પણ જ્યારે એમના જ વ્યવસાયના કેટલાક અપવાદના અજગરો આવા કાંડ કરે ત્યારે એમની સામે કોઈ જ રેલી નથી નીકળતી. એમના ઘરની નેમપ્લેટ પર કોઈ કાળી પટ્ટી પર મારવા નથી જતું. માત્ર એક નાનકડી નોટિસ અને સસ્પેન્ડ. સસ્પેન્ડ એટલે અડધો પગાર ઘરે બેસીને ખાવાનો અને અડધા પડખે સુવાનું. આ એ જ માઈલા ડૉક્ટરે છે જે સિસ્ટમ સામે પોતાની માંગ સામે લડી લેવાના મૂડમાં હોય છે અને ગર્ભપરિક્ષણ છુપી રીતે તો કરતા જ હોય છે. જાહેરમાં વાત યોગ, ફિટનેસ અને ફ્રેશફ્રુટ ખાવાની કરતા હોય અને પ્રિસ્ક્રિપશનમાં એક પણ જીનેરિક દવા ન લખતા હોય. આવું તો દૈનિક ધોરણે થતું જ હશે. પણ કોઈ ભોપાળું બહાર ફૂટે એટલે બધાને રેલો આવે.

      સ્કૂલનો સમય પૂરો થયા બાદ નૈતિકતાનું માનસિક વિસર્જન થઈ જાય છે. મેડિકલની ફી સામાન્ય માણહને પોસાય એમ નથી એટલે જ્યારે એમાંથી જે તે વ્યક્તિ પાસ થાય છે ત્યારે એ પણ ભરેલા પૈસા એમ ઊભા થાય એની જ ફિરાકમાં હોય છે. વાત બિલકુલ સાચી છે કે, બધા એવા નથી હોતા. એવા જે હોય છે એને બીજાની શરમ પણ નથી હોતી. સિસ્ટમ જૂની અને જાણીતી કેસેટ વગાડશે કે, બેદરકારી બદલ કોઈને છોડવામાં નહીં આવે. સારૂ. એ પહેલા પણ પકડો તો ખરા.! ભૂગર્ભમાં ઊતરી ગયેલાના શ્યામલક્ષ્મી (બ્લેકમની.. યુ નો)  ધારકોને કોઈ ફેર પડતો નથી. બ્લડપ્રેશર હોય એ મીઠું ખાય તો એને પ્રેશર વધે, ડાયાબિટિઝ હોય અને વધારે પડતું મિષ્ઠાન ખાવ તો મુશ્કેલી ઊભી થાય. પણ એક સવાલનો જવાબ ગૂગલમાં પણ ગોત્યે જડતો નથી કે, આવા હરામખાયાઓ હરામનું ખાય એને કેમ એક ચોક્કસ સમય સુધી કંઈ થાતું નથી? આવા કાંડ ઉઘાડા પડે ત્યારે પહેર્યા કપડાં એમની ઈજ્જત ઊતરે. પછી ભૂગર્ભ રસ્તો શોધીને બીજે હાટડીઓ ખોલે. આવા લોકો કંઈ કાયમી ઘરે બેસે એવા હોતા નથી. સામે સિસ્ટમ પણ એવી ઉદાહરણ બેસાડી શકાય એવી સજા આપતું નથી એટલે ભક્તિ ચલતી હૈ. હવે જે પરિવારના ઘરમાંથી એક જીવ કાયમી ધોરણે ચાલ્યો ગયો એનું શું? પૈસાનો ઢગલો કરીએ તો પણ એનું ફરી અવતરણ તો થશે નહીં.

      મલ્ટિ ફેસેલિટી ધરાવતી હોસ્પિટલનો નજારો જોઈએ તો હોટેલ પણ ટૂંકી પડે. કાચનો દરવાજો ખોલો એટલે એ દર્દી (એમના માટે ગ્રાહક)ના ખિસ્સા નહીં બેંકની તિજોરીઓ ખેલાવી દે. ભાત-ભાતના ટેસ્ટ લખીને શારીરિત પરિક્ષણની સાથે માનસિક પરીક્ષણ કરતા હોય એવું લાગે. ટેસ્ટના લિસ્ટમાં તૂટી જતી અને હેરાન થતી પ્રજાની દયા કોઈને આવતી નથી. આવી હોસ્પિટલની પાછી શરત એ હોય છે કે, એમની જ મેડિકલ દુકાનમાંથી દવાઓ લેવાની. બહારના જનઔષધી કેન્દ્રના પ્રિસ્ક્રિપ્શન લખે તો તમને મળે ને? સરવાળે ગમે ત્યાંથી ઘી ઢોળાય પડે તો ખુદ નામની ખિચડીમાં જ. મેડિકલને મફત કરવાનો પ્રયાસ ઉત્તમ છે. પણ આવી ગટરછાપ માનસિકતા હોય ત્યાં દુર્ગંધના સ્ત્રોત શોધવા ન પડે. હરામની રેવન્યૂ રોડ પર ભલે લાવી તે પણ ભેગું સરસ કરાવી આપે છે. બસ, ઈમાનદારીને લોક કરી રાખવાની. મફતની સેવા પાછળ પણ હેતું તો મતનો જ હોય છે. ચૂંટણીસ્પર્શી એજન્ડા અને બેકપ્લાન માટે આવી ખખડી ગયેલી પોલીસી હોય ત્યાં સામાન્ય પ્રજાને હક માટે પણ સંઘર્ષ કરવો પડે. આ હકીકત છે. ખેર, હવે ફ્રિ કેમ્પમાં જતા પહેલા સો વખત વિચારવું પડશે. બાકી આવા ધોળા લૂંગડાવાળા ધારે તો ખરા અર્થમાં સેવા કરી શકે.

દિવાળીના ફટાકડા...ક્યાંક ધડાકા તો ક્યાંક સુરસરિયા

 દિવાળીના ફટાકડા...ક્યાંક ધડાકા તો ક્યાંક સુરસરિયા

  દીવાઓની હારમાળા અને રોશનીનો તહેવાર એટલે દિવાળી. નવમા નોરતા બાદ દશેરા એટલે દિવાળીના ઓફિશિયલ એંધાણ. આમ તો દિવાળીને વર્ષાંત કહી શકાય જ્યારે નવા વર્ષને શુભશરૂઆત. કોઈ જ્ઞાતિ-જાતિ કે વર્ગીકરણના વાળા વગર સૌને કનેક્ટ કરતો કદાચ એકમાત્ર તહેવાર દિવાળી છે. 14 વર્ષના વનવાસ પછી પ્રભુ રામે વતનવાપસી કરી હતી. આ હકીકત હવે ગામથી દૂર રહેતા, પરિશ્રમ કરીને પૈસો કમાતા લોકોમાં જોવા મળે છે. વર્ષે એકવખત વતનની વાટે પહોંચવાનો આનંદ ભીડમાં પણ અકબંધ તેમજ યથાવત હોય છે. સુરતના ઉઘનાના રેલવે સ્ટેશનના દ્રશ્યો હોય કે પછી બસની ઉપર બેસીને જવાની જોખમી સવારી. વતનની વાટે એટલે જૂની યાદો તાજા કરવાની અને નવી બનાવવાની. મો મીઠાં કરવાનો અને કારવવાનો, આવકારો લેવાનો અને દેવાનો, આંગણું પૂજવાનો અને ઘરે આવેલાને પોંખવાનો, રંગોની ખરીદી કરીને જીવનના ખાલીપામાં કેટલાક નવા રંગો ભરવાનો ઉત્સવ એટલે દિવાળી. 

    દિવાળીની વ્યાખ્યા કે કથા સાથે તો ઘણા એવા પ્રસંગો જોડાયેલા છે. દેશની જેટલી વ્યક્તિ એટલી કથા આ તહેવારને જોડીને લખી શકાય, કહી શકાય અને ડિજિટલ યુગમાં પોસ્ડકાસ્ટ પણ કરી શકાય. ઈમરજન્સી ડ્યૂટી કરતો આખો વર્ગ ઓનડ્યૂટી દિવાળી મનાવે છે. પરિવારને થોડી એવી અધૂરપ આપીને કર્તવ્યની મધૂરપમાં પોતાનું સો ટકા આપે છે. આ દિવાળીએ એક દીવો એમની પ્રાર્થના માટે. આપણા તહેવારો આપણા જીવન શેડ્યુલ સાથે જોડાયેલા છે. ટેકનોલોજીના યુગમાં એને કોઈ જ સ્પર્શ લાગ્યો નથી. એટલે કે શ્રાવણ માસ પછી ગણપતિ પછી નોરતા પછી દશેરા. હા, એડવાન્સમાં આની તૈયારીઓ સો ટકા થતી હોય છે. ઘણા લોકો નોરતા અને દિવાળીની તુલના કરે છે. જે ખરેખર તો કરી શકાય એમ નથી. દિવાળીમાં પણ મા (કાળી ચૌદશ) છે અને નોરતાના ગરબામાં તો ગોપી, કૃષ્ણ અને સ્વયં મા ખુદ રાસ રમે છે. આપણી આસપાસની પ્રકૃતિ, માહોલ અને કણ કણ જાણે દીપિ ઊઠે એ દિવાળી. તન અને મન ભલે અપડેટ થતા વાર લાગે પણ કપડાંથી લઈને કેશ (રોકડા) સુધી બધુ નવું જોઈએ. 

    અચૂક મને તો એ દિવાળી દર વર્ષે થોડી થોડી મિસ થાય છે જ્યારે દિવાળીના પાંચ દિવસ પહેલા બેંકમાંથી નવી નોટના બંડલ આવતા, કેલેન્ડરના પાના પૂરા થતા, દૈનિક ધોરણે એક પત્તુ ફાળવાના ડટ્ટામાં છેલ્લા પાંચ-સાત પાના બાકી હોય, રહોડા (રસોડા)માંથી પૂરીની સુગંધ આવતી હોય, નવા નવા મુખવાસની નાની પણ ક્રિએટિવ ડબ્બીઓ ભરાતી હોય. દરરોજ થોડ થોડા ફટાકડા ફોડીને વેલકમ નવરાત્રીની જેમ વેલકમ દિવાળી થતું. આ હવે અમુક સોસાયટીમાં પ્લેહાઉસ કે સ્કૂલના બાળકો પૂરતું જ મર્યાદિત રહ્યું. આ પાછળનું કારણ મોબાઈલ. સિંદરી બૉંબ (સુતળી બૉંબ) ફોડવામાં રીતસરની ફાટતી હોય છતાં હોશિયારી મારવાની મજા હતી. જમીન ચક્રી (ભોં ચક્કર)ને તગારામાં ફોડવાનો આનંદ હતો. દોરીને કચરાના બોક્સમાં વીંટાળીને કલરફૂલ દીવાસળી મૂકતા. આ પણ એક યુગ હતો. હવે ઘણા લવિંગયા જેવા હોય જે અવાજ મોટો કરે પણ કદ નાનું હોય. ગનપાઉડર સમાન ગુસ્સો એવો ભર્યો હોય કે ભૂલથી પણ ઠપકાની સળી મૂકો તો જગ્યા કે જણને ધ્યાને લીધા વગર ફૂટે. આમાં કેટલાકના બોસ પણ એવા હોય.. કર્મચારીગણના સામ્રાજ્યમાં તડાફડીની સર ફૂટે એમ ધડધડાવી નાંખે. જેના તણખલા કેટલાક શાણા માણસોને પણ ઊડે. ઘણા સૂતળી બૉંબ જેવા હોય ફૂટી ગયા બાદ પણ બળતા હોય. બાકી ઘણાના બીજી વ્યક્તિને નીચા દેખાડવાના સુરસુરિયા તો આખું વર્ષ પ્રાપ્ય હોય.

    જેટલી વિવિધતા ફટાકડાની છે એનાથી અનેકગણી વિવિધતા લોકોની છે. બસ, ક્નેક્ટ કરવા માટે યોગ્ય દ્રષ્ટિકોણ જોઈએ. ઘણા તારામંડળ (ફૂલઝર) જેવા હોય, હેરાન કોઈને ન કરે પણ કોઈનો હાથ પાછળ હોવો જોઈએ. રાજકારણમાં આવા તારામંડળની શૈલીના ઘણા છે. જે સ્વયં ન ફૂટે પણ કોઈનો હાથ પાછળ હોય તો મસ્ત કલર બદલે, તારામંડળમાં પણ તળતળીયાળી આવે. જે થોડી થોડી સેકન્ડે ફૂટે. દરેકની ઓફિસમાં આવી તળતળીયાળી કોઈને કોઈ તો હોઈ જ. તે સમયાંતરે ફૂટતી રહે પણ કોઈ મજબૂત વ્યક્તિનો પાછળ હાથ જોડાયેલો હોય. ઘણા જમીન સાથે જોડાયેલા રહેવાની વાતો કરતા હોય એ જમીન ચક્રી જેવા હોય. કોઈનો પાવરચડે એટલે એવા ફરે કે ન પૂછો વાત. પછી એનો પાવર ખતમ થઈ જાય તો પણ ફરતા જ હોય. આવા ઘણાય મળશે થોડું નિરિક્ષણ કરજો. ઘણા આતશબાજી જેવા હોય પોતે નુકસાન સહન કરી લે પણ બીજાને પ્રકાશિત કરતા જાય. આવા માણસોની સમાજ અને દુનિયામાં કાયમી ખોટ વર્તાય. પરિવાર કે ઓફિસમાં જે ગયા એનો કોઈ પ્લસપોઈન્ટ યાદ કરી જોજો. 

     રોકેટની ખાસ વાત એ છે કે, એને બોટલનો (લીકરની નહીં ફટાકડા ફોડવા માટેની) સહારો જોઈએ. બદલતા સમયની સાથે હવે હાથમાં પ્રગટાવીને ઘા કરવાના રોકેટનો ટ્રેન્ડ છે. એટલે આવા લોકોથી બચવું. જે આજે કોઈના હાથમાં તો કાલે બીજાને ત્યાં ફૂટતા હોય. આવા લોકોના ઘા કાયમી ધોરણે હૈયા બાળી જતા હોય છે. પેન્સિલ (સ્ટિક) ફોડવાની પણ મજા છે, એ અડધી થાય ત્યાં એનું આત્મવિલોપન થઈ જાય. એટલે કેટલાક માણસો કાયમી અધૂરા જ હોય. એને કુબેરનો ભંડારો ખોલી આપો તો પણ અંસતોષની આગ પ્રગટતી હોય. ખેર આવી તો ઘણી વેરાઈટી તમારે ત્યાં અને મારે ત્યાં છે. આ બધા વચ્ચે આપણે આપણા હૈયા, હરખ અને મનને મસ્ત કલરફૂલ કરીને દિવાળી મનાવવાની છે. બસ ક્યાં ફૂટવું અને ક્યાં તૂટવું એ નવા વર્ષે થોડું ધ્યાન રાખવાનું છે. આપણા દિમાગની વેલ્યું સોના જેવી કરીએ. કાયાને પ્લેટિનમ જેવી કરીએ. ખુશ રહેવાની લીલીવાડી કરીએ. ચાલો ભારતને નંદનવન બનાવે એવી દિવાળી કરીએ. હેપ્પી દિપાવલી...નવા વર્ષના રામ રામ....

લાઈન, લાગવગ અને લાચારી

લાઈન, લાગવગ અને લાચારી

    દુનિયામાં કોઈ પણ જગ્યાએ લાઈનમાં ઊભા રહેવું એક શિસ્ત માનવામાં આવે છે. વ્યવસ્થા બગડે નહીં એ માટે લોકો સહકાર આપીને લાઈનમાં ઊભા હોય છે. કોઈ પણ શહેર કે ગામમાં એક હદથી વધારે લાઈન લાંબી હોવી એ દર્શાવે છે કે, ખરેખર કંઈક ગુણવત્તાયુક્ત વસ્તુ મળી રહી છે. એનાથી ઊલટું બેકારના પેટની વસ્તુ માટેની લાઈન પણ દરેકે નજર સામે નિહાળી જ હશે. ચૂંટણીમાં મત આપવા માટેની લાઈન લાંબી હોય ત્યારે એ વાત ચોક્કસથી સમજી શકાય કે, લોકતંત્ર મજબૂત થઈ રહ્યું છે. ડિમાન્ડ અને સપ્લાયની લાઈન વ્યવસ્થિત બની હોય તો અર્થતંત્ર મજબૂત થાય છે. કોઈ પણ ક્ષેત્રમાં જ્યારે નિયમની લાઈન તૂટે છે ને ત્યારે મોટું ભંગાણ થાય છે. સ્કૂલથી લઈને સ્કોલરશીપ સુધી, ક્લાસથી લઈને કોન્ફરન્સરૂમ સુધી, રાશનથી લઈને રોજગારી માટેના ભરતી મેળા સુધી, એડમિશનથી લઈને ઈમરજન્સીમાં એડમીટ થવા સુધી એક ચોક્કસ લાઈનને સૌ કોઈ ફોલો કરે છે. ક્યારેક એમાં કંટાળો આવે છે તો ક્યારેક સવાલ થાય છે કે, આટલું બધું ડિજિટાઈઝેશન થયું હોવા છતાં આ લાઈનનું આવું મજબૂત અસ્તિત્વ?

    થોડા સમય પહેલા સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો વાયરલ થયો હતો. જેમાં એક હોટેલમાં નોકરી માટે લાઈન જોવા મળી હતી. બેરોજગારોની આવી લાઈન જોઈને ચિંતા થાય છે. પછી એ વીડિયોમાં રેલિંગ તૂટી અને નોકરી વગરના નીચે પટકાયા. વિડિયો અંકલેશ્વરની એક હોટેલ પાસેનો હતો. જ્યાં ઓપન ઈન્ટરવ્યૂ હતા. તારીખ 20મી સપ્ટેમ્બર, લોકેશન મુંબઈનું BKC અને દિલ્હી સાકેત એરિયા. જ્યાં આઈફોન 16 લેવા માટે લાંબી લાઈનમાં ઊભો રહેલો એક યુવાવર્ગ જોવા મળ્યો. કલાકો સુધી રાહ જોયા બાદ સ્ટોર ખુલ્યા અને ખિસ્સાથી મજબૂત લોકોએ આઈફોન 16 ખરીદ્યો. ગુજરાતના કેટલાક આઈફોન 'લવર્સ' મુંબઈ-દિલ્હી પહોંચ્યા હતા. કોઈ આઈફોન લે એમાં કંઈ ખોટું નથી અને વિરોધ પણ નથી. કેટલાક આંકડાકીય તથ્યો પર નજર કરવા જેવી છે જે વિચારવા મગજને વેગ આપે છે. દેશના દરેક મહાનગરમાં કોર્પોરેટ સેક્ટરની બેઝિક સેલેરી ઓછામાં ઓછી 15થી 18000 રૂપિયા મળે છે. દિલ્હી જેવા સિટીમાં તો હવે છેક 21થી 24000 સ્ટાર્ટિંગ સેલેરી થઈ. અમદાવાદમાં રેશિયો હજું 15000 જ છે. જે આઈફોન પાછળ યુવાવર્ગ ગાંડો (સારી ભાષામાં ક્રેઝી) છે. તેના લોએસ્ટ મોડેલની કિંમત 79,000 રૂપિયા છે. આ પરથી એક વાત તો નક્કી છે કે, જેટલા લાઈનમાં ઊભા હતા એની પાસે આવકનો પ્લાન બી તો છે જ. (મોટાભાગે શેરબજાર)

    પાટનગર ગાંધીનગરમાં અને દિલ્હીમાં એક વસ્તુ કોમન છે. દર મહિને એક વિરોધ પ્રદર્શન. થોડા સમય પહેલા ગાંધીનગરમાં શિક્ષકોના પ્રશ્નોને લઈ હતું. એ પછી દિલ્હીમાં એડમિશનમાં ચાલતી લાગવગશાહીને લઈને થયું. ભીડ બન્ને ઘટનામાં હતી પણ લાઈન ઊભી નહીં આડી હતી. રસ્તાના કિનારે બેઠી હતી. એમ તો રાજકોટમાં અગ્નિકાંડના પીડિતો પણ ન્યાય મળે એની લાઈનમાં જ છે ને? લાગવગ રંગીલા રાજકોટમાં કેવી પાક્કી અને સિમેન્ટના રોડની સખ્તાઈ જેવી હોય એનો પુરાવો મળ્યો, મનોજ સાગઠિયા કેસમાં. 

     ઈન્ચાર્જ સા-ગઠિયાએ કેટલાય 'લેન્ડલવર્સ'ને સાચવી લીધા. જે હવે કોઈ કેસમાં મગનું નામ મરી પાડતા નથી. મૌનનું રહસ્ય ક્યારેક અસ્પષ્ટ બની જતું હોય છે. બેદરકારીનું અમલીકરણ થયું એ પાછળ પણ નિયમોની લાઈન ક્રોસ કરી હતી એ જ હતું. લક્ષ્મણે સીતાજી માટે ખેંચેલી લાઈન ક્રોસ થઈ એટલે જ રાવણે પાપ આચર્યું. લાગવગની વ્યાખ્યા એ જ છે પણ જે રીતે એ કામ કરે છે એની શૈલી બદલી છે. થઈ જશે અને ગોઠવાઈ જશે શબ્દો કાને અથડાય એટલે અભણને પણ ખબર પડી જાય કે આખરે શું થયું છે? લાયકાત વગરના લાગવગિયા ગોઠવાયા હોય ત્યાં ટેલેન્ટને તળિયા ઘસવાનો વારો આવે એ હકીકત છે. વાત એ પણ સ્વીકારવી પડે કે, ટેલેન્ટ પાછું બાવળ જેવું હોય છે. આપોઆપ બીજે પણ ઊગી નીકળે અને ખોટું કરનારાને આપોઆપ ખૂંચે. એકવખત ભરતીમેળામાં આવેલા ડબલ ગ્રેજ્યુએટે કહ્યું હતું. "નોકરી મેળવવા માટે જડબેસલાક રેફરન્સ હોવો અનિવાર્ય છે. ગમે તે નોકરીમાં". કૌશલ્યને પોંખનારાની સંખ્યા ઘટી રહી છે એ બારીકીભર્યું સત્ય છે.

        ડખો ત્યાં પણ છે કે, નોકરી એટલે સરકારી નોકરી. બસ. વાર્તાપૂરી. એ પછી કરવાનું શું? ઉપલી ખુરશી કહે એમ, શીખવાનું, કરવાનું અને ગુડબુક બનાવવાની. સૌના મોઢે મીઠાં અને અંદરની ગ્રંથીથી તિખા. એટલે મન મેલા તન ઉજળા, બગલા કપટી અંગ એથી તો કાગા ભલા તનમન એક જ રંગ. થોડા પ્રશ્નો મૂકું છું, ઈમાનદારીથી જવાબ તમારા મનને આપજો. મુકેશ અંબાણી સરકારી નોકરી કરે છે? એની કંપનીમાં કામ કરતા કોર એમ્પલોય સરકારી પરીક્ષાના ફોર્મ ભરે છે? એને જરૂર નથી એવું નથી. એને એ વાતની તો ખબર છે કે, કરોડનું પેકેજ કોઈ જ સરકાર નથી આપવાની. કરોડનું વાર્ષિક પેકેજ હોય એટલે માસિક સેલેરી લાખોમાં થઈ. એક વાત દિલમાં યુવાનો કોતરી નાંખે તો બેડોપાર થઈ જાય. જ્યાં પણ નોકરી કરો દિલ અને ઈમાનદારીથી કરવી જોઈએ. હવે જ્યાં પણ નોકરી કરો ત્યાં કોઈ સંસ્થાના કમાઉ દીકરા હોવ તો કોઈ છોડશે તમને? લેવલ એટલું ઊચું કરીએ કે, સિસ્ટમમાં બેઠેલા પણ બે ઘડી પૂછવા આવે. 

     છેલ્લી વાત. લાચારી. ટ્રાફિક પોઈન્ટ પર ડાબીબાજું ખુલ્લી રાખવી એ નિયમ છે. એ સાઈડથી થોડે દૂર લાઈનમાં ઊભા રહેવું જોઈએ. કોણ ફોલો કરે છે આ? લાચાર એ વ્યક્તિ બને છે જેને ખરેખર ડાબીબાજું વળવું છે. એ બિચારો આખું ટ્રાફિકપોઈન્ટની લાઈટનું કાઉન્ટિંગ ખતમ થશે ત્યાં સુધી રાહ જોશે. હવે બોલો લાઈન કોણે ક્રોસ કરી? નિયમોની લાઈન દરેક જગ્યાએ ફોલો થતી હોય તો ભંગાણ અટકે અને લાગવગની વગ તીવ્રતાવિહિન થાય તો ટેલેન્ટને આકાશ મળે. બાકી તો દરેક ઘટના પાછળ મજબૂર લોકોની લાચારી અત્યાર સુધી જોઈ છે, ભવિષ્યમાં પણ જોવી પડશે.  

વહેણ, વિસર્જન અને વિદાય

વહેણ, વિસર્જન અને વિદાય   

      શ્રાવણ મહિનો પૂરો થાય એટલે ગણપતિ ઉત્સવની તૈયારીઓ શરૂ થઈ જાય. બાપાના આગમનને વાજતે-ગાજતે વધાવ્યા એમ વસમી વિદાય પણ આપી. બાપાની હોય કે દીકરીની વિદાય હંમેશા વસમી જ હોય છે. આપણા દેશમાં વિસર્જન પણ એક ઉત્સવ છે. સેલિબ્રેશન છે. ભીની આંખે અપાતી વિદાયમાં ભાવ છે. ભક્તિ છે અને નાનકડા ખૂણામાં એક ખાલીપો પણ છે. અગલે બરસ તુ જલ્દી આ..ના નાદ સાથે સૌ કોઈ બાપાને વિદાય આપે છે. આખાય વિસર્જનનો અર્થ કાઢીએ તો એવો પણ નીકળે છે કે, આખરે જે પાણીમાંથી આવ્યા એક ચોક્કસ સમય બાદ એ જ પાણીમાં અસ્ત થઈ જવાનું. કોઈ પણ શિશું માતાના ગર્ભમાં હોય ત્યાં પાણીમાં હોય છે. વ્યક્તિનું મૃત્યું થાય છે ત્યારે અગ્નિસંસ્કાર કરી દેવાય છે જે પછી તે માટીમાં ભળી જાય છે. માટીમાં પણ પાણી જ તો હોય છે. 

      બાપાના ઉત્સવ કરતા જીવનમાં શીખવા જેવી કેટલીય વાતો છે. વિસર્જન એક પ્રક્રિયા છે. નવસર્જન પહેલા વિસર્જન અનિવાર્ય હોય છે. શરીરમાંથી એક આત્મા છોડી બીજા શરીરમાં પ્રવેશે એ પહેલા એક શરીર તો છોડવું જ પડે છે. જૂના કપડાં હોય કે વધી ગયેલા કેશ(રોકડા), એક ચોક્કસ સમય બાદ વિદાય તો આપવી જ પડે છે. મુંબઈના દરિયામાં મોટી સંખ્યામાં ગણપતિ બાપાને પધરાવી વિસર્જન કરવામાં આવે છે. માટીના ગણેશને કુંડમાં મૂકી દેવામાં આવે છે. ભક્તિભાવ સાથે થતી વિદાયમાં ડિ.જે.કી બીટ પે ગોરી નાંચે...આ વાગે ત્યારે બાપા તમારા કાનની અને સહનશક્તિની શું હાલત થતી હશે? આવું તો દરેક જાહેર ધાર્મિક તહેવારમાં ઘર કરી ગયું છે. નોરતા નજીકમાં છે. તૈયારીઓ શરૂ થઈ ચૂકી છે. માર્કેટમાં ગામઠી કપડાંનો તદ્દન નવો સ્ટોક આવી ગયો છે. વાસ્તવિકતા સ્વીકારવી પડે કે, સુહાના સફર ઔર યે મૌસમ...પર ગરબાની પ્રેક્ટિસ થાય છે. ખરેખર આવા ભેળ કલ્ચરનું વિસર્જન ન કરી નાંખવું જોઈએ? કોઈ જ ઓથોરિટીની પરવાનગી વગર. પ્રજાનો નિર્ણય તો ચૂંટણીપંચ પણ સ્વીકારે છે તો ઓથોરિટી તો સ્વીકારશે.

     બાપાનું આગમન થાય ત્યારે કોઈ નિશ્ચિત તિથિમાં જ સ્થાપના કરવી એવું તો નથી હોતું. ઘણા મંડળ ચોથના દિવસે વહેલી સવારે બાપાનું સ્થાપન કરે તો કોઈ સાંજના સમયે આરતી-પૂજા સાથે બાપાને આવકારે. જેવી જેની આસ્થા. પણ સલામ છે બાપાની ભક્તો પ્રત્યેની કેરિંગ કેપેસિટીને. ખરેખર સિદ્ધિ વિનાયક પાસેથી અપનાવવા જેવી વસ્તુ ફ્લેક્સિબિલિટી છે. ઘણા શરીરથી ફ્લેક્સિબલ હોય પણ દિમાગથી ન હોય. નિયમની લીલ એમના દિમાંગમાં એવી જામી ગઈ હોય જાણે શિયાળાની ઋતુમાં વગર ફ્રિજનું ઘી-માખણ. ડખો ત્યાં છે કે, આ નિયમ પાછા કસ્ટમાઈઝ થયેલા હોય છે. લાગુ પડે એને ચુસ્તપણે પડે અને જેને ન લાગું પડે એની પરિસ્થિતિનો કાઠલો ઝાલીને બોલાવવામાં આવે. બાપા તમને આવું તો સાવ નહીં જ ગમતું હોય. આવી જડતા, ગંધાતી લીલ જેવા નિયમો અને સૂકા નાળીયેર જેવા કઠણ મનનાની ભક્તિમાં તત્ત્વ તો નહીં જ હોય. તો આનું વિસર્જન થશે? સમયના વહેણ સાથે વહી જતું બધુ પછી સ્થિર થતું જાય છે. બાપા, એક જવાબ મને આપો. આ દિમાગમાં રહેલા સાતેય કોઠા પર રાજ કરતા સ્વભાવમાં સકારાત્મકતાનું વહેણ કેમ નથી સ્પર્શતું? સમય સાથે પરિવર્તન એ વાક્ય સ્વભાવના અભેદ કિલ્લાને કેમ નથી તોડતું? સમાજમાં ઘણા આવા કિલ્લાઓ છે જ્યાં જ્ઞાનની રોશની અને ફેરફારનું વહેણ લાગી જાય તો એની પાછલી પેઢિ વગર હલેસા એ ભવસાગર તરી જાય. 

      ડિજિટલના જમાનામાં એઈડી લાઈટ જેવા કેટલાક લોકોનો આખો વર્ગ છે. આવા લોકો પાસે પાવર ઓછો અને ખોટું તેજ વધારે છે. બાપા, આ ખોટા તત્ત્વના દિમાગની ઉપજ છે એની વિદાય કરતા જાવ ને...અમારા દેશમાં તકલાદી કામનારા મજબૂત કોન્ટ્રાંક્ટરની આખી ફૌજ છે. જેથી કોઈ બ્રિજ ન તૂટે, પિલ્લર ન પડે. આવા લોકોની શ્યામલક્ષ્મી (બ્લેકમની)નું કાયમી વિસર્જન થાય એવું કંઈક કરજો. બાપા તમે રાજકોટમાં આવ્યા, વડોદરામાં આવ્યા, સુરતમાં આવ્યા, અમદાવાદમાં આવ્યા, જામનગરમાં આવ્યા, ભાવનગરમાં આવ્યા, વલસાડમાં આવ્યા. અમારા રાજ્યની દરેક જગ્યાએ આવ્યા. આવી દરેક જગ્યાએ તમારી ઝીણી આંખોમાંથી પીડાનું દ્રશ્ય તો દેખાતું જ હશે. શક્ય હોય તો આવી બધી જ જગ્યાઓની પીડાને તમારી સાથે લેતા જાવ ને..દંભિસ્તાનનો આખો પ્રદેશ ધમધમે છે. સમાજમાં અને સંસારમાં. અહીંયા પરંપરાના નામે કેટલુંય ખોટું બટકી જાય છે. બાપા, આનું વિસર્જન કરતા જજો. સોશિયલ મીડિયા પર દરરોજ ટ્રેન્ડ ચાલે છે. બાપા, આ દેશના યુવાનો ટ્રેન્ડ ફોલોઅર્સ નહીં ટ્રેન્ડ સેટર બને એવાં કંઈક આશીર્વાદ આપો. બેરોજગારી તો સમયાંતરે વધવાની એ અમને ખબર છે. પણ આ બેકારીના વિધ્નનો હલ કહેતા જજો. ઈમોજીની દુનિયા છે સાચા ઈમોશન ઓળખી શકે અને સ્વીકારી શકે તો કંકાસનું કાયમી વિસર્જન થઈ જાય. બાપા, તકલીફ ત્યાં પડે છે કે, આ સમાજમાં કોઈને સાચું કહીએ તો ખરજવા પર ઘા લાગે એમ દુઃખતું ખોટું લાગી જાય છે. અંતે છેલ્લી ફરિયાદ...બાપા, વિસર્જન દર વર્ષે થાય છે પણ આ વખતે તને દિલથી ચાહનારા અને માનનારા ભક્તોના દિમાંગમાં વર્ઝન અપડેટ નહીં થતા. બસ આ થોડું કરતા જાવ. જેથી આવતા વર્ષે તારી જેમ દિલ અને મનથી ફ્લેક્સિબલ રહેનારાની સંખ્યા વધે અને સંસારમાં ક્લેશ ઘટે. મિસ યુ બાપા. તારા આશીર્વાદ કાયમ આ વાંચનારા અને ન વાંચનારા દરેક પર રહે. 

ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પરથી અષ્ટવિનાયકને એક અરજી

 ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પરથી અષ્ટવિનાયકને એક અરજી

     તહેવાર પાછળ પણ વિજ્ઞાન હોય છે. વિજ્ઞાનને સમવા માટે મેજિકને બાજુએ મૂકીને થોડું લોજીક લગાવવું પડે. અષાઢ પછી શ્રાવણ અને પછી ભારદવો. શ્રીકાર વરસાદ બાદ થોડી રાહત થાય એ પછી થોડો તડકો શરૂ થાય. આ વર્ષે ભારદવામાં અષાઢી માહોલ જોવા મળ્યો. ભારદવાનો ખૂંચતો અને ખંજવાળ ઉપડાવી દેતો તડકો મિસિંગ છે. સાર્વત્રિક વરસાદી માહોલમાં આ વર્ષે બાપા (સિદ્ધિવિનાયક)નું આગમન થવાનું છે. બાપાના આગમન પૂર્વે એક નાનકડી અરજી કરી છે. જેમાં સૌની વિનંતી છે, અપીલ છે અને એક્શન લેવા માટેની તીવ્ર રિક્વેસ્ટ છે.

     કેમ છો કાર્તિકેયના અનુજ? દુંદાળા દેવ પધારો. આખરે ભારદવા મહિનાની ચોથ આવી ગઈ. ઘરમાં રિદ્ધિ-સિદ્ધિના આશીર્વાદ આપવા માટેની ઘડી નક્કી થઈ ગઈ. એકદંતજી, એક વાત કહેવી છે. તમે તો વિદ્યાના દેવ છો, અંતર્યામી છો અને કૌશલ્યપ્રધાન છો. જ્યાં બળ કામ નથી આવતું ત્યાં કળ કેમ વપરાય, આપના પાસેથી શીખવા જેવું છે. વિનાયકજી, વિધ્ન એવું છે કે, જ્યારે તમે દર વર્ષે પધારો છો એની પહેલા આ ખાંડ, દૂધ અને સાકરના ભાવ ખૂબ જ વધી જાય છે. આ કારણે તમને અર્પણ કરવામાં આવતા ભોગમાં અમારો સ્નેહભાવ તો જોડાય છે પણ આવું કેમ? આ વખતે અમારા ગામમાં ભયાનક પૂર આવ્યું એમાં પણ કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવ વધ્યા. ગૌરનંદન, આ ખોટી નિંદામણ (કોઈ પણ પાક સાથે ઊગી નીકળતી બિનજરૂરી વનસ્પતિ) જેવી સમસ્યાનો ઉકેલ કહેજો ને...

     મૂષકના મિત્ર કલિકાળમાં દિવસ એવા જોવા પડે છે જ્યાં એક દીકરો જ એની મંદબુદ્ધિ માતાને અકાળે યમરાજાને સોંપી દે છે. આવી આત્માને લેવા માટે કદાચ યમરાજા પણ રાજી નહીં હોય. જેને પુત્ર-પુત્રી ન થતા હોય એ તમારે શરણે આવીને આશીર્વાદ લે છે. બાપા, આ સંકુચિત સમાજમાં આવા કપાતર ન પાકે એવી તને દુઃખના ભાવ સાથેની અપીલ છે. આ ધરતી પર તમે પણ કર્મ અર્થે બંધાયેલા હતા. રિદ્ધિ સિદ્ધિના સ્વામિ આ નંદનવન ગણાતી ધરતી પર, તમારા મમ્મીના અવતાર (દુર્ગા)ને સૌથી વધુ માનતી પ્રજાના પ્રદેશમાં અસુર બનીને અવતરેલા માણસનો કાયમી સંહાર થશે? તમે પણ અશોકસુંદરીના ભાઈ છો. એ ભૂમિ ઉપર પણ એક દીકરી કોઈની બહેન હતી. જે અકાળે ખોટી રીતે પીંખાઈ ગઈ. તમને બધી ખબર છે નામ આપવાની તમને જરૂર ન હોય. તમારા સુપડા જેવા કાન પાસે અઢળક વાતો આવતી હશે. માણસના નાનકડા કાન પાસે આવતી વાતોમાં ઉશ્કેરણીનો ઉકરડો ઠલવાતો બંધ થાય તો કેટલાય ઝઘડા ઓછા થઈ જાય. 

      બાપા, અમે તમને સીધી જ અરજી કરી શકીએ છીએ તો ભગવારંગ ધારણ કરીને બેઠેલા શેતાન રૂપી સંતોનો નીવડો લાવોને..કારણ કે, આવા ખોટા લોકોએ ભગવા પહેરી લીધા એટલે ભોળી પ્રજાએ એને ભગવાન માની લીધા છે. સાદગી અને સંપૂર્ણતાનું તમે પ્રતિક છો પણ જ્યારે આ લોકોના આશ્રમ પર નજર કરીએ ત્યારે પેલેસને પણ ટક્કર મારે એવી જાહોજલાલી જોવા મળે છે. આટલી સુવિધા અને આંતરિક સુંદરતા તમારા મહેલમાં પણ નથી જોઈ. આવું થાય ત્યારે એવું લાગે બાપા કે, સનાતન ધર્મનો દાટ વાળવા માટે આ જ વંદાછાપ કુદરતના ખોટા વકીલનો હાથ હશે. ધર્મને લઈને જ્યારે ખોટું થાય ત્યારે આ જ બની બેઠેલા બાબાઓ સમજૂતીના ધારા ધોરણ અને શાસ્ત્રોના પાનાઓ આગળ ધરીને મુદ્દાને ફંગોળી નાખે છે. આશ્રમ પર એક વેબ સીરિઝ પણ બનેલી છે. સાદુ જીવન જીવે એને સાધુ કહેવાય. વ્યક્તિના ત્યાગ, અડગતા અને સંયમતાની મિસાલ આપવી પડે એ સંત કહેવાય.

     વિદ્યાના દેવ આપનું દિમાગ જેટલું દોડે છે એનાથી અનેકગણી ગતિથી અહીંયા માણસો દોડે છે. ખબર નહીં કઈ દિશામાં દોટ ચાલી રહી છે. તમારા સતત હલતા કાન અમને એ શીખવાડે છે કે, ઉશ્કેરણીજનક કે ખોટા મુદ્દાઓને કાનની અંદર નહીં જવા દેવાના. તમારા એક તૂટેલા દાંતથી એ શીખવા મળે છે કે, જીવનમાં કંઈક ખૂટતું હોય તો એનો શોક કરવાના બદલે એને સૌદર્યની દ્રષ્ટિથી સ્વીકારવાનું. ખામી હોવા છતાં ખુશ રહેવાનું. આમ તો ફાંદવાળા દેવ છો તમે. માણસોની ફાંદ હોય તો એ અસ્વસ્થતાનું પ્રતીક મનાય છે. રોગનું ઘર બને છે. પ્રભુ, એવું ન બની શકે કે, મીઠાઈ તમારી પ્રસાદ તરીકે ખાઈએ છતાં કોઈને ડાયાબિટીઝ ન વધે અને મિલાવટ મુક્ત વસ્તુ મળે? તમારી ફાંદ એ શીખવાડે છે કે, પેટમાં જે હોવું જોઈએ એ શુદ્ધ હોવું જોઈએ. વાત કોઈની કોઈને કોઈ દિવસ લીક ન થવી જોઈએ. તમારી લાંબી સૂંઢ અમને અમારા કેરિયરની લાઈનને, વિચારોની વેવલેન્થને, પોઝિટિવ થિકિંગને, સારપની સીરિઝને લાંબી કરતા શીખવાડે છે. તમારા નાના પગ એ સમજાવે છે કે, નાનું-મોટું કશું હોતું નથી. ક્યારેક નાના બની જવામાં ભલાઈ હોય છે. મોટપ દરેક જગ્યાએ દેખાડવાની હોતી નથી. તમારા હાથ એટલે ભલાઈ માટે ટેકો દેવો અને નફ્ફટાઈ માટે કળથી કામ લેવું. તમે સાક્ષાત મોટિવેશનની મૂર્તિ છો. વેલકમ વિનાયક ગૌરીશંકર  

રોજ ચાલે છે અહીં રમતની ઋતુ, ખેલાડી જુદા અને અલગ મુખોટું

 રોજ ચાલે છે અહીં રમતની ઋતુ, ખેલાડી જુદા અને અલગ મુખોટું

      ઓગષ્ટ મહિનો એટલે ક્રાંતિનો મહિનો પણ ઓગષ્ટ એટલે તહેવારનું પેકેજ. આસ્થા, આધ્યાત્મિકતા સાથે અવિસ્મરણીય રીતે ખીલી ઊઠેલી પ્રકૃતિનું સેલિબ્રેશન. ન તડકાનું ટેનશન ન ટાઢની ચિંતા. ખુશનુમા માહોલ વચ્ચે કુદરતી છતાં માણી શકાય એવી મસ્ત ટાઢક. લીલીછમ પ્રકૃતિનો રસ જ્યારે આંખ વાટે અંદર જાય ત્યારે ભલભલાના કલેજામાં ક્રિએટિવિટીના બીજ સ્ફૂરી ઊઠે. સીઝનલ કવિઓની આખી ફૌજ ઊભી થાય. હવે સમય થોડો અપડેટ થયો એટલે રીલ્સના રહુડિયાઓએ વીડિયોની હોડીમાં વિહાર કરવા નીકળી પડે. ડેમ ઓવરફ્લો થાય એ જોવા જાય ત્યાં પણ રીલ્સનું રેકોર્ડિંગ શરૂ થઈ જાય. ઘણી વખત જે તે જગ્યાએ એવા બોર્ડ વાંચીને આશ્ચર્ય થાય કે, જોખમી જગ્યા પર ખતરો કે ખિલાડીઓ(ખોટે)ને એટલી બુદ્ધિ તો નહીં જ હોય કે અહીંયા સેલ્ફી કે રીલ્સ ન બનાવાય. એટલા માટે જ બોર્ડ મૂકવા પડે. સીઝન હોય, શાંતિ હોય અને એ..યને મસ્ત માહોલ હોય એટલે એક રમત દર વર્ષે શરૂ થાય. આ ગેમ્સ હવે તો મોબાઈલમાં આવી ગઈ છે. એપ્લિકેશન સ્વરૂપે. દ્વાપરયુગથી રમાય છે પણ યુગે-યુગે એના સ્વરૂપ બદલાય છે. મહાભારતમાં પણ હતી. અત્યારે ભારતમાં પણ પોપ્યુલર છે. 

     જન્માષ્ટમી આવે એટલે સૌરાષ્ટ્રના ગામડાં ખૂંદવાનો મોકો મળે. એક ચોક્કસ પ્રજાતિ તો આ તહેવારના મહિનાઓ પહેલા એક જગ્યાએ ગોઠવાય જાય. 'વસ્તુ' તો મંગાવી શકાય નહીં કારણ કે શ્રાવણ મહિનો ચાલતો હોય એટલા માટે રમતના સાધનોનો બંદોબસ્ત એડવાન્સમાં થઈ ગયો હોય. પછી તો બેંકમાં પૈસા ગણવાનું મશીન જે ગતિએ પૈસા ગણે એમ એ ગતિએ વિતરણ થાય. ખેલાડીઓ ચોક્કસ સ્ટાઈલથી એને ઉપાડે અને પછી એવો પંખો બનાવે કે જાણે એમાંથી કરોડો રૂપિયાનો ઑક્સિજન મળવાનો હોય. અંતે હાર-જીતની ચર્ચાઓ મહિના સુધી ચાલે. કોણ ઊતર્યું અને કોણ ફાયદામાં એ માટે તો આ સીઝનમાં આ રમતના ખેલાડી વગર ડિગ્રીના ફેસ રિડીંગમાં પીએચડી થયા હોય એવો હિમાલય જેવડો આત્મવિશ્વાસ દેખાડે. હકીકતમાં તો આ રમત કાયમી થઈ ગઈ છે. નાના શહેરોમાં છાના ખૂણે રમાય અને રમાડાય છે. પછી જો જીતા વો સિકંદર જો હારા વો બંદર (બાતમીદાર). શેરમાર્કેટની પરિસ્થિતિ સમયાંતરે રોકાણકારો સાથે ગેમ રમી નાંખે છે. બાકી રાજરમત તો ગામેગામ કાયમી ધોરણે ક્યારેક ધીમી ગતિએ તો ક્યારેક વીજવેગે ચાલું જ હોય છે. ચૂંટણી નજીક હોય એવા સમયમાં તો ભારે રમત રમાય છે. વાયદાઓનો પિટારો એવો ખોલવામાં આવે કે, થોડો સમય તો એવું લાગે કે, આ ખેલાડી છે કે ઘરનો માણસ? પણ હકીકતમાં ઘરનો માણસ પણ એક ખેલાડી જ હોય છે. 

     ક્રિકેટ કે ઓલિમ્પિક જેવી વૈશ્વિક રમતોનું જોરશોરથી એલાન થાય છે. એ પહેલા એના સિલેક્શનમાં પણ ઘણી રમત રમાઈ ચૂકી હોય છે. પ્લેયર્સ માત્ર મેદાનમાં જ હોય એવું જરૂરી નથી. સમાજમાં પણ હોય અને સિસ્ટમમાં પણ હોય. ઓફટર ઓલ આવા ખેલાડી અંતે આવે છે તો આપણી આસપાસની જ સોસાયટીમાંથી. એટલે વધારે પડતા કોઈ રમતમાં ઊંડા ઊતરવું એ વ્યક્તિનું માનસિક ઑપરેશન કરવા જેવું થશે. જૂન મહિનો આવતા જ શિક્ષણ ક્ષેત્રે રમતો શરૂ થાય છે. ચોમાસામાં સારા વરસાદ પછી જે રીતે લીલું ઘાસ ચોતરફ ઊગી નીકળે એમ મે અને જૂન મહિનામાં બિલાડીના ટોપની જેમ શાળાઓ ઉઘડે. મેદાનના ઠેકાણા ન હોય તો પણ ક્યા જૂના વર્ષના ફોટો ટિંગાળીને વાલીઓ સાથે ગેમ રમવામાં આવે છે મારો રામ જાણે. આ બે મહિનામાં સ્ટેશનરીવાળાઓ પણ જબરા ખેલ પાડી દે. ડિસ્કાઉન્ટના નામે જૂનો ડુચો બટકાવી દે. એમઆરપીના સ્ટિકર તો દુકાને દુકાને નવા બનતા હોય એવું આજનું ચિત્ર છે. એક રમત તો એવી છે કે, ભલભલાને બોટલમાં ઊતારી દે. મોબાઈલ પર ફોરવર્ડ થતી લીંક. જેના પર ક્લિક કરો એટલે એક નંબર પૂછે અને પછી તિજોરૂનું તળિયું ખાલી બાકી રાખે. સિક્યોરિટીમાં આવી લોલમલોલ. સવાલ એ પણ થાય કે, આવા ભેજાબાજો પાસે નંબર આવતા ક્યાંથી હશે? નાનકડા નિરિક્ષણ પરથી કહું તો જે તે સોસાયટીઓમાં ચોપડામાં એન્ટ્રી કરાવવામાં આવે છે ત્યાંથી. કોઈને કોઈ તો આવા નંબરના ડીલિંગમાં હોય છે. 

     મીઠાઈની દુકાનથી લઈને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના વિભાગો સુધી એક રમતનું સાતત્ય અખંડ છે. ખોટું બોલવાની રમતનું. શરૂઆત અધિકારીથી થાય પછી એય ને ક્યાંનું ક્યાં પહોંચે કે ન પૂછો વાત. જન્માષ્ટમી પર જેનો બર્થ ડે આપણે જોરશોરથી ઉજવીએ છીએ એને પણ જુઠ્ઠ બોલવું પડ્યું હતું પણ એ બીજાની આજીવન ભલાઈ માટે હતું. બસ ફેર એટલો છે કે, અત્યારે લોકો 'મલાઈ' માટે બોલે છે. માખણથી લઈને મોલના રાશન સુધી મિલાવટની જબરી રમત ચાલે છે. સમયાંતરે પકડાઈ જાય છે પણ વેલિડિટી ઝડપથી પૂરી થઈ જાય છે. ફૂડ વિભાગના દરોડા હોય એક આયકર વિભાગના, સિક્યોરિટીના તળે અંદર કંઈક તો રમત રમાતી જ હશે. એટલા માટે જ કેટલાક હરામખાયાઓના નામ પબ્લિક જાણતી હોવા છતાં સરકારી ચોપડે નથી આવતા. ખેર આવી રમતોની યાદી મૂકીશું અને નિરિક્ષણ કરતા રહીશું તો રામરાજ્યની કલ્પના માત્ર બંધ આંખો પૂરતી સિમિત થઈ જશે. હકીકતમાં તો દેશને એક સશક્ત રાષ્ટ્ર બનાવવા માટેની તાતી જરૂર છે. બસ એના પાયામાં ભ્રષ્ટાચારની ઊધી ન હોવી જોઈએ. ચાલો ત્યારે ખોટી રમત રમવાનો વિચાર આવે ત્યારે રણછોડનું નામ લઈ જજો. હેપ્પી જન્માષ્ટમી. બસ આને જુગારાષ્ટમી ન બનાવી એ જ સાચી ઉજવણી. 

ઊંચાઈ વધુ હશે તો પ્રમાણપત્ર ફરજિયાત જોઈશે

 ઊંચાઈ વધુ હશે તો પ્રમાણપત્ર ફરજિયાત જોઈશે

     સામાન્ય રીતે કોઈ મહાનગરમાં જ્યારે બહુમાળી ઈમારતનો નજારો આંખમાંથી પસાર થાય છે ત્યારે એની જોરશોરથી વાત થાય છે. મુંબઈ જેવા સિટીમાં તો કોર્પોરેટ ઓફિસ પણ એટલી ઊંચાઈએ હોય કે, જે તે વિસ્તારના મોટાભાગના આકાશી દ્રષ્યના દર્શન એ ઈમારતમાંથી થાય. ઊંચાઈ બનાવવા માટે ઘણી મહેનત કરવી પડે. એ પછી ઈમારતની ઊંચાઈ હોય કે વિચારોની. માણસમાં તો ઊંડાઈ હોવી જોઈએ એવું અનેક સુવાક્યોમાં લખાઈ ચૂક્યું છે. કોર્પોરેટ ઓફિસ હોય કે મલ્ટિલેવલના મોલ, અંદર કેવું અને શું હશે એ કાયમી ધોરણે ચર્ચાનો વિષય બની રહ્યો છે. આ મુદ્દાની વેલિડિટી જ્યાં સુધી તે સંપૂર્ણ પણે કાર્યરત ન થાય ત્યાં સુધી જ રહે છે. એકવખત શરૂ થઈ ગયા બાદ બધાને બધી જ ખબર હોય છે. અંદર શું થાય છે અને શું નથી થતું એ. શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં નીટની પરીક્ષાએ જે શિક્ષણ વિભાગની ઊંચાઈને શરમાવી એ મામલો છેક સુપ્રીમ સુધી પહોંચ્યો. સિસ્ટમમાં જ બેઠેલા ચેરલવર્સ (ખુરશીપ્રેમી)ની ટુકડી ફાવી તો ગઈ પણ દેશ આખામાં પડઘા પડ્યા. 

     આપણા રાજ્ય ગુજરાતના તમામ જિલ્લાની શાળાની ઈમારતની ઊંચાઈ 9 મીટરથી વધારે હશે તો ફાયર NOC ફરજિયાત રજૂ કરવું પડશે. એકથી વધારે ફ્લોર હશે એવા શૈક્ષણિક સંકુલ માટે પણ ફાયર વિભાગ તરફથી મળતું પ્રમાણપત્ર અનિવાર્ય બનાવતો વિભાગે આદેશ આપ્યો છે. આ આદેશના પગલે જે તે જિલ્લાઓમાં રહેલી ખાનગી અને સરકારી શાળાઓમાં તપાસ શરૂ કરવામાં આવશે. રાજકોટમાં બનેલા અગ્નિકાંડની ઘટના બાદ ફાયર સેફ્ટિના ફરજિયાતપણા પર વિશેષતમ ભાર મૂકાઈ રહ્યો છે. એમાં કંઈ ખોટું નથી. એમ તો ફિલ્મો હોય કે ફેમિલી એવા તો કેટલાય નથી મળતા જેની ઊંચાઈ હોય પણ વાતમાં કંઈ હાજુ ન હોય? જોકે, આ ફરજિયાત શબ્દ જેટલો ગંભીર છે એટલી ગંભીરતાથી લેવાતો નથી. વગદારો માટે એ કાગળ ઉપર ને મધ્યમવર્ગ માટે જ તે અમલમાં હોય છે. એટલે આ ચોક્કસ વર્ગ પૂરતું નથી. જેટલી પણ કંપનીઓમાં આઈડી કાર્ડ ન હોવા પર સજા કે દંડનો નિયમ છે એના કેટલા માલિકોને આપણે આઈડીકાર્ડમાં જોયા છે? વિદેશનું અનુકરણ કરવામાં પાવરધા લોકોએ આ વિષય પર અનુકરણ કરવું જ જોઈએ. કંઈ ખોટું નથી. દુનિયાના કોઈ પણ ક્ષેત્રમાં જાવ ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરવા માટે ચોક્કસ પ્રકારનું તપ કરવું પડે. પુરૂષાર્થ કરવો પડે, મહેનત કરવી પડે. પછી પ્રમાણપત્ર મળે. પાપ વગરની કમાણી જ ટકતી હોય છે એમ તપથી મળેલું જ ટકતું હોય છે. હવે વાત જ્યાં પ્રમાણપત્રની આવે છે ત્યાં ડખો છે. કારણ કે, ચોમાસામાં જેમ બિલાડીના ટોપ ફૂટી નીકળે એમ ફૂટી નીકળેલા વિશ્વવિદ્યાલયો (ભલેને પછી વિશ્વ લેવલનું કંઈ ન ભણાવાતું હોય) જોઈએ એ ડિગ્રી આપે છે. 

      આ વર્ષનો ઉનાળો પણ ગજબ રહ્યો એને પણ ડિગ્રીમાં ભુક્કા કાઢી નાખ્યા. હવે ખબર નહીં ઉનાળાને ક્યાં એવી ડિગ્રી રજૂ કરવાની જરૂર પડી હશે. ડિગ્રી એને વધારી અને શેકાઈ આપણે બધા ગયા. આવું જ થાય છે. કરી કોક જાય છે અને વાહાં (પીઠ) આપણા કાબરા થઈ જાય છે. હાઈક્વોલિટી (ગુણવત્તાની ઊંચાઈવાળું) દૂધ લેવા જઈએ તો આપણે પણ એના માપદંડનું પ્રમાણપત્ર ન માગવું જોઈએ? ઊંચાઈ તો યુનિવર્સલ હોય. પણ લાગુ થતા આદેશનો પ્રદેશ જ મર્યાદિત હોય છે. એમ તો ચૂંટણી વખતે સ્ટાફની ઘટને ઘ્યાને લઈને કેટલાક લોકોને હેડક્વાર્ટર ન છોડવા આદેશ હોય છે. પરંતુ, અમુક અધિકારીઓને તો આદેશ લાગુ ન પડે પણ રાતોરાત બીમારી યુદ્ધના ધોરણે લાગુ પડી ગઈ હોય. એ સમયે પણ નામાંકિત હોસ્પિટલના પ્રમાણપત્ર તો ઝેરોક્ષ તૈયાર થાય એટલી સ્પીડથી તૈયાર થઈ જાય. એ માન્ય હશે કે નહીં એ તો મારો રામ જાણે.

         હશે અને જોઈશેની રાજરમત તો વર્ષોથી ચાલી આવે છે. હવે બગાસુ ખાતા પતાશું મળી જાય તો આગાહીકારો ને જ્યોતિષો હરખાય જાય કે, જોયું મેં કહ્યું હતું ને કે થશે એમ. ડોબેશચંદને એ ખબર ન હોય કે આ પતાશું છે. જરૂરી પ્રમાણપત્ર કઢાવવા માટે પણ લાંબાલચક કાગળીયાઓની એવી રીતે માગે જાણે આખી ટેસ્ટ સીરઝ પાસ કરી આપણે ગિનિસ બુકની સંસ્થામાંથી પ્રમાણપત્ર લેવાનું હોય. આંધળોપાડો રમવામાં કોઈ ચાલાકીથી છટકી જાય અને ફરાર થઈ જાય એમ વિજયભાઈ માલ્યા સાહેબ જ્યારે દેશ છોડીને ભાગ્યા એ સમયે એની પાસેથી આવેલા કાગળીયા પર કેમ ભરોસો આવી ગયો એ હજું ગૂગલવાળા પણ શોધે છે. વાત સાચી કે, ઊંચાઈ હોવી જોઈએ પણ સત્તાવાર અને ઓથેંટિકેટ હોવી જોઈએ. હવામાં કિલ્લા બાંધીને ખોટા પ્રમાણપત્ર પર ફાંકાફોજદારી એ ચીનથી મંગાવેલા માલ જેવી હોય છે. લાંબા સમય સુધી ટકતી નથી. ઊંચાઈ જરૂરી છે એક લેવલ સુધી પહોંચવા માટે પણ કેટલાય એવા હોય જેને અંધારાથી ડર ન લાગતો હોય એટલો પ્રમાણિક કર્મચારીથી ભય લાગતો હોય. કારણ કે, એ સમકક્ષ થઈ જાય તો ખુરશીમાં તિરાડ પડી જાય.   

      ઊંચાઈ વધારવી હોય તો સાચા, સારા અને સો ટકાના સત્યની સાથે ખુદની વધારવી. આવું સત્ય પાછું સંગઠીત થવું જોઈએ કોઈ સારા કામ માટે, બાકી એ પણ નક્કામું. એ સંગઠનમાં પાછો કોઈ મુખબીર હોય તો શિખર સુધી પહોંચેલું ડગલું પણ ભવનાથની તળેટી કરતા પણ નીચે આવીને ઊભું રહે. એટલે પ્રમાણપત્ર ધારીઓ પાછા એકતામાં હોય તો પરિવર્તન આવે. બાકી તો ફતવા જાહેર કરો. મોજ કરો તપાસના નામે ગોઠવણી કરો.