Showing posts with label Ganesh Visarjan. Show all posts
Showing posts with label Ganesh Visarjan. Show all posts

Tuesday, September 17, 2024

વહેણ, વિસર્જન અને વિદાય

વહેણ, વિસર્જન અને વિદાય   

      શ્રાવણ મહિનો પૂરો થાય એટલે ગણપતિ ઉત્સવની તૈયારીઓ શરૂ થઈ જાય. બાપાના આગમનને વાજતે-ગાજતે વધાવ્યા એમ વસમી વિદાય પણ આપી. બાપાની હોય કે દીકરીની વિદાય હંમેશા વસમી જ હોય છે. આપણા દેશમાં વિસર્જન પણ એક ઉત્સવ છે. સેલિબ્રેશન છે. ભીની આંખે અપાતી વિદાયમાં ભાવ છે. ભક્તિ છે અને નાનકડા ખૂણામાં એક ખાલીપો પણ છે. અગલે બરસ તુ જલ્દી આ..ના નાદ સાથે સૌ કોઈ બાપાને વિદાય આપે છે. આખાય વિસર્જનનો અર્થ કાઢીએ તો એવો પણ નીકળે છે કે, આખરે જે પાણીમાંથી આવ્યા એક ચોક્કસ સમય બાદ એ જ પાણીમાં અસ્ત થઈ જવાનું. કોઈ પણ શિશું માતાના ગર્ભમાં હોય ત્યાં પાણીમાં હોય છે. વ્યક્તિનું મૃત્યું થાય છે ત્યારે અગ્નિસંસ્કાર કરી દેવાય છે જે પછી તે માટીમાં ભળી જાય છે. માટીમાં પણ પાણી જ તો હોય છે. 

      બાપાના ઉત્સવ કરતા જીવનમાં શીખવા જેવી કેટલીય વાતો છે. વિસર્જન એક પ્રક્રિયા છે. નવસર્જન પહેલા વિસર્જન અનિવાર્ય હોય છે. શરીરમાંથી એક આત્મા છોડી બીજા શરીરમાં પ્રવેશે એ પહેલા એક શરીર તો છોડવું જ પડે છે. જૂના કપડાં હોય કે વધી ગયેલા કેશ(રોકડા), એક ચોક્કસ સમય બાદ વિદાય તો આપવી જ પડે છે. મુંબઈના દરિયામાં મોટી સંખ્યામાં ગણપતિ બાપાને પધરાવી વિસર્જન કરવામાં આવે છે. માટીના ગણેશને કુંડમાં મૂકી દેવામાં આવે છે. ભક્તિભાવ સાથે થતી વિદાયમાં ડિ.જે.કી બીટ પે ગોરી નાંચે...આ વાગે ત્યારે બાપા તમારા કાનની અને સહનશક્તિની શું હાલત થતી હશે? આવું તો દરેક જાહેર ધાર્મિક તહેવારમાં ઘર કરી ગયું છે. નોરતા નજીકમાં છે. તૈયારીઓ શરૂ થઈ ચૂકી છે. માર્કેટમાં ગામઠી કપડાંનો તદ્દન નવો સ્ટોક આવી ગયો છે. વાસ્તવિકતા સ્વીકારવી પડે કે, સુહાના સફર ઔર યે મૌસમ...પર ગરબાની પ્રેક્ટિસ થાય છે. ખરેખર આવા ભેળ કલ્ચરનું વિસર્જન ન કરી નાંખવું જોઈએ? કોઈ જ ઓથોરિટીની પરવાનગી વગર. પ્રજાનો નિર્ણય તો ચૂંટણીપંચ પણ સ્વીકારે છે તો ઓથોરિટી તો સ્વીકારશે.

     બાપાનું આગમન થાય ત્યારે કોઈ નિશ્ચિત તિથિમાં જ સ્થાપના કરવી એવું તો નથી હોતું. ઘણા મંડળ ચોથના દિવસે વહેલી સવારે બાપાનું સ્થાપન કરે તો કોઈ સાંજના સમયે આરતી-પૂજા સાથે બાપાને આવકારે. જેવી જેની આસ્થા. પણ સલામ છે બાપાની ભક્તો પ્રત્યેની કેરિંગ કેપેસિટીને. ખરેખર સિદ્ધિ વિનાયક પાસેથી અપનાવવા જેવી વસ્તુ ફ્લેક્સિબિલિટી છે. ઘણા શરીરથી ફ્લેક્સિબલ હોય પણ દિમાગથી ન હોય. નિયમની લીલ એમના દિમાંગમાં એવી જામી ગઈ હોય જાણે શિયાળાની ઋતુમાં વગર ફ્રિજનું ઘી-માખણ. ડખો ત્યાં છે કે, આ નિયમ પાછા કસ્ટમાઈઝ થયેલા હોય છે. લાગુ પડે એને ચુસ્તપણે પડે અને જેને ન લાગું પડે એની પરિસ્થિતિનો કાઠલો ઝાલીને બોલાવવામાં આવે. બાપા તમને આવું તો સાવ નહીં જ ગમતું હોય. આવી જડતા, ગંધાતી લીલ જેવા નિયમો અને સૂકા નાળીયેર જેવા કઠણ મનનાની ભક્તિમાં તત્ત્વ તો નહીં જ હોય. તો આનું વિસર્જન થશે? સમયના વહેણ સાથે વહી જતું બધુ પછી સ્થિર થતું જાય છે. બાપા, એક જવાબ મને આપો. આ દિમાગમાં રહેલા સાતેય કોઠા પર રાજ કરતા સ્વભાવમાં સકારાત્મકતાનું વહેણ કેમ નથી સ્પર્શતું? સમય સાથે પરિવર્તન એ વાક્ય સ્વભાવના અભેદ કિલ્લાને કેમ નથી તોડતું? સમાજમાં ઘણા આવા કિલ્લાઓ છે જ્યાં જ્ઞાનની રોશની અને ફેરફારનું વહેણ લાગી જાય તો એની પાછલી પેઢિ વગર હલેસા એ ભવસાગર તરી જાય. 


      ડિજિટલના જમાનામાં એઈડી લાઈટ જેવા કેટલાક લોકોનો આખો વર્ગ છે. આવા લોકો પાસે પાવર ઓછો અને ખોટું તેજ વધારે છે. બાપા, આ ખોટા તત્ત્વના દિમાગની ઉપજ છે એની વિદાય કરતા જાવ ને...અમારા દેશમાં તકલાદી કામનારા મજબૂત કોન્ટ્રાંક્ટરની આખી ફૌજ છે. જેથી કોઈ બ્રિજ ન તૂટે, પિલ્લર ન પડે. આવા લોકોની શ્યામલક્ષ્મી (બ્લેકમની)નું કાયમી વિસર્જન થાય એવું કંઈક કરજો. બાપા તમે રાજકોટમાં આવ્યા, વડોદરામાં આવ્યા, સુરતમાં આવ્યા, અમદાવાદમાં આવ્યા, જામનગરમાં આવ્યા, ભાવનગરમાં આવ્યા, વલસાડમાં આવ્યા. અમારા રાજ્યની દરેક જગ્યાએ આવ્યા. આવી દરેક જગ્યાએ તમારી ઝીણી આંખોમાંથી પીડાનું દ્રશ્ય તો દેખાતું જ હશે. શક્ય હોય તો આવી બધી જ જગ્યાઓની પીડાને તમારી સાથે લેતા જાવ ને..દંભિસ્તાનનો આખો પ્રદેશ ધમધમે છે. સમાજમાં અને સંસારમાં. અહીંયા પરંપરાના નામે કેટલુંય ખોટું બટકી જાય છે. બાપા, આનું વિસર્જન કરતા જજો. સોશિયલ મીડિયા પર દરરોજ ટ્રેન્ડ ચાલે છે. બાપા, આ દેશના યુવાનો ટ્રેન્ડ ફોલોઅર્સ નહીં ટ્રેન્ડ સેટર બને એવાં કંઈક આશીર્વાદ આપો. બેરોજગારી તો સમયાંતરે વધવાની એ અમને ખબર છે. પણ આ બેકારીના વિધ્નનો હલ કહેતા જજો. ઈમોજીની દુનિયા છે સાચા ઈમોશન ઓળખી શકે અને સ્વીકારી શકે તો કંકાસનું કાયમી વિસર્જન થઈ જાય. બાપા, તકલીફ ત્યાં પડે છે કે, આ સમાજમાં કોઈને સાચું કહીએ તો ખરજવા પર ઘા લાગે એમ દુઃખતું ખોટું લાગી જાય છે. અંતે છેલ્લી ફરિયાદ...બાપા, વિસર્જન દર વર્ષે થાય છે પણ આ વખતે તને દિલથી ચાહનારા અને માનનારા ભક્તોના દિમાંગમાં વર્ઝન અપડેટ નહીં થતા. બસ આ થોડું કરતા જાવ. જેથી આવતા વર્ષે તારી જેમ દિલ અને મનથી ફ્લેક્સિબલ રહેનારાની સંખ્યા વધે અને સંસારમાં ક્લેશ ઘટે. મિસ યુ બાપા. તારા આશીર્વાદ કાયમ આ વાંચનારા અને ન વાંચનારા દરેક પર રહે. 

Thursday, September 20, 2018

વિસર્જનઃ વિદાય અને વ્હાલ બાદ ફરી સર્જનની શરૂઆત

        
        વિધ્નહર્તા વિદાયનું કાઉનડાઉન શરૂ થઇ ચૂક્યું છે. ભારત એક એવો દેશ છે જ્યાં વિદાયમાં પણ સેલિબ્રેશન અને સેન્ટિમેન્ટસના દરિયામાં ડૂબકીઓ મારીને ઉત્સવને અનેરો બનાવવામાં આવે છે. દરેક તહેવાર આવે છે અને જાય છે. પણ ગણેશચોથ કદાય એકમાત્ર એવો તહેવાર છે જે ધામધુમથી આવે છે પણ વિદાયમાં પણ ધામધૂમ હોય છે. જોકે, વિદાય વિધ્નહર્તાની હોય કે વ્યક્તિની કાયમ વસમી જ રહેવાની. દીકરીની વિદાય વખતે ભલે વિદાયગીત ગવાતા હોય પણ પિતાથી લઇને સ્વજનોના સિસ્કારા તો હ્દય જ જાણતું હોય છે. જવાનું નિશ્ચિત છે પણ સમય અનિશ્ચિત છે. વસ્તુની સાથે વ્યક્તિની પણ વેલિડીટી હોય છે. આપણે ત્યાં દર વર્ષે રાવણદહનમાં મોંધવારીના રાક્ષસને, ભ્રષ્ટાચારને, અનીતિને, લાંચને, અરાજકતાને, ખોટી દાદાગીરીને અને અત્યાચારને અગ્નિ ચાંપીએ છીએ. એ જ વસ્તું ગણેયવિદાય વખતે કુદરત વ્યથા, દુઃખ, દારિદ્ર, હતાશા અને હૈયાવરાળને પોતાની સાથે લઇ જાય એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.


 
   દુનિયાનો કોઇ પણ કુદરત કોઇને મારવા નથી આવતો. કર્મ ખોટા હોય ત્યાં કુદરતે રૂપ લઇને બધું અકુંશ કરવું પડે છે. દરેક વસ્તું છે એની વિદાય છે જ. આપણ વ્હાલને માણવાને બદલે સેલ્ફીના સેલફોનમાં તાંતણા બાંધીને બેઠા એટલે જ બાપાનો મેસેજ દરેક કાન સુધી પહોંચતો નથી. જવાબદારીઓના જે ભારથી મન જમીનદોસ્ત થયું છે એની સામે બાહુબલી બનવા કરતા બુદ્ધિજીવી બનવું જોઇએ આ બાપાનો મેસેજ છે. સોસાયટીની કૃતિ વિકૃતિમાં ન પરિણામે એનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી જ નથી પણ અનિવાર્ય છે. માતા-પિતાની પ્રદક્ષિણાથી સમગ્ર બ્રહ્માંડની યાત્રા પૂરી થઇ ગઇ. પણ એ જ માતા-પિતા સામે વટનો સવાલ થઇને દાવો ઠોકવાનું કોઇ કાનુડો કે શ્રીગણેશ નથી શીખવાડતા. બીજી તરફ શિવ-શક્તિએ પોતાના સંતાનની માથે પોતાના આકાશીકદના સ્વપ્ન સંતાનના દિમાંગમાં ખિલા ઠોકીને બેસાડ્યા ન હતા. તાળી બંને હાથે વાગે એવી વાત છે. વિનાયકની વિદાય સાથે બંને તરફથી નક્કી કરવાનું છે વિદાય ખરેખર કોને આપવાની છે? સૌથી વધુ થાક વિચારોનો લાગે છે. જેને વિદાય આપવી એ ભલાલ દેવની કટ્ટરતા સામે વાર કરવા જેવું કામ છે.





 
         વિચારોની વિદાય આપવી કદાચ સૌથી અઘરું કામ છે. દરેકને પોતાની એક આગવી મેમરી હોય છે. જેને યાદ કરતા ફરી એ જ ક્ષણને જીવવાનું અને વહાલ કરવાનું મન થાય. પરંતુ, એ વહાલ વચ્ચેથી પણ એક્ઝિટને સેલિબ્રેટ કરવામાં મન માયુસ થઇ જાય છે. ગણેશથી લઇને ગાદીપતી સુધીના તમામ લોકોને વિદાય કઠે છે. પણ બાપાએ કદી નકારો કર્યો નથી. બાપા પાસેથી પણ સમજવાનું એ જ છે કે જ્યાં જવાનું છે ત્યાં ઉત્સાહ સાથે કેમ ન જઇ શકાય? જ્યાંથી અંત થાય છે આરંભ પણ ત્યાંથી જ થાય છે. તફાવત માત્ર સમયના અંતરનો રહ્યો છે. જ્યાં કોઇ વસ્તું ઝીરો નહી થાય તો એકમ ઊભું કેવી રીતે થશે? સર્જન કરવું જ હોય તો અંતને બાજુએ મૂકીને ઈંટની વચ્ચે સિમેન્ટ જે રીતે જામી જાય છે એવા અચલ નિર્ણયથી શરૂ કરવું જોઇએ. શું કરવું એ વિચારવું જોઇએ અને શરૂ કર્યા બાદ ખોટા વિચારને અલવિદા કહેવું જોઇએ. સલાહ અને સમજણમાં એક તફાવત છે કે સલાહ પર કોઇનો કોપીરાઇટ નથી જ્યારે સમજણનું અમલીકરણ પર દરેકનો પોતાનો દાવો હોય છે. બાપાને બુદ્ધિના દેવ અને વિદ્યાના પ્રભુ કહેવામાં આવે છે.  પણ શાસ્ત્રોમાં ક્યાંય ગણપતિએ કરેલા દાવા કે વટ માર્યાનો કોઇ ઉલ્લેખ નથી. વળમાં બધુ વહી જાય એના કરતા વળને વહાવીને સર્વત્ર વ્હાલના અગ્રણી બની શકાય છે.

આઉટ ઓફ બોક્સ

લાડવા પ્રસાદીના જ સારા લાગે, બાકી લગ્નથી લઇને લડાઈ સુધીના લડવા દૂરથી રણિયામણા અને પાસેથી બિહામણા જ રહ્યા છે. મીઠાશની મજા લેવાની હોય સજાથી તો શરીર બગડે.

ઉફ્ફ યે મિલાવટ, ક્યાં કરે ગંદા હૈ પર ધંધા હૈ! લોગો કો લૂંટને કા યહી એક ફંડા હૈ

ઉફ્ફ યે મિલાવટ, ક્યાં કરે ગંદા હૈ પર ધંધા હૈ લોગો કો લૂંટને કા યહી એક ફંડા હૈ     એવું કહેવાય છે કે, અન્ન સમા પ્રાણ હોય છે. ભૂખ લગાડતા પેટના...