જમાનો આવ્યો જૂનિયર્સનો

 જમાનો આવ્યો જૂનિયર્સનો

    વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવા માટે વીજવેગે આગળ વધી રહેલા આપણા દેશના કોર્પોરેટ સેક્ટરમાં અસાધારણ પરિવર્તન જોવા મળ્યું છે. નેપાળ અને શ્રીલંકા જેવા દેશમાં યુવાપેઢી જ્યારે રસ્તે ઊતરી તો ધમાલ થઈ, ધીંગાણા થયા. એક સ્પાર્ક દુનિયાએ એવો ફીલ કર્યો કે, લાગ્યું આવી રહેલી આ નવી પેઢીમાં કંઈક તો છે. સકારાત્મક કે નકારાત્મક એ બીજા નંબરની વસ્તુ છે. જેન ઝીથી ઓળખતી આ પેઢી પાસે ભલે અધુરપની કોઈ મધુરપ નથી પણ જે છે એનો અફસોસ નથી. દેશની મોટી-મોટી કંપનીઓમાં એક્ચ્યુલ વર્કફોર્સને સતત આગળ ધપાવવામાં જુનિયર્સ એ ઊર્જા છે, ગતિ છે, વેગ છે અને વાયબ્રન્ટ પણ છે. એક સમય એવો હતો જ્યારે હાયરિંગ (જોઈએ છે) ની જાહેરાત આવતી ત્યારે સ્પષ્ટ લખાતું કે, ફ્રેસર્સે ટ્રાય મારવી નહીં. હવે અનુભવીઓને સેટ થવામાં કાઠું પડે છે. આ પાછળનું સ્પષ્ટ કારણ બે મુદ્દાઓ સાથે જાડાયેલું છે. નંબર વન, પેઢી-માલિકો જે નોકરી આપે છે એનું બજેટ ફિક્સ છે. ફેસર્સ પાસે ભલે નોલેજ ઓછું પણ કામ કરવાના કમિટમેન્ટમાં પૈસા મળે છે. બોસ ઈસ ઓલવેઈઝ રાઈટના મંત્ર સાથે લાગી જાવ. નહીંતર થઈ જશે પૈસાના દાવ. 

    અનુભવના ઓટલે બેસીને એક અલગ અદાથી કામનારાઓનો આખો વર્ગ અત્યારે પોતના ઢસેડાના (પુરુષાર્થ)ના દિવસો યાદ ક્યારેક તો કરતો હશે. આ એવો સમય હતો જ્યારે કેલક્યુલેટર કરતા મોઢે હિસાબમાં ઝડપ હતી, ઈન્ટરનેટ નવું નવું હતું, સર્ચિંગના બદલે જૂના છાપા-પુસ્તકના કટિંગ અને લીથાનો જમાનો હતો, સંદર્ભ તરીકે કોઈનું નામ આપીએ તો વટ પડતો-સામે છેડે એક મોભી એય ભારપૂર્વક કહેતા કે, મારૂ બજેટ નથી તારે ત્યાં સેટ થાય તો જોજે. મહાનગરના બદલે એક યુગ નાના ટાઉનનો હતો, જ્યાં એક જ શહેરમાં રહેતા બે જુદી જુદી દિશા અને વિસ્તારના લોકોનો એક વાટકી વ્યવહાર પણ કામ અપાવતો. પીરિયોડિક લેબર સર્વેનો રીપોર્ટ એવું કહે છે કે, 2012 પછી મહાનગર તરફની દોડ વધી. આ પાછળનું કારણ નાના શહેરમાં જુનિયર્સને કોઈ ગાંઠતું નથી. મહાકાય એકમો કોન્ટ્રક્ટના નામે રાખીને શરીરમાંથી લોહી તો ઠીક આત્મા કાઢી લેતા. કોઈના રેફરન્સથી લાગેલાને કોઈનો રેફન્સ નડતો, પાર્ટટાઈમમાં કંઈ થતું નહી, રોકડી ઓછી અને રડકકડાટ વધ્યો. દિલ્હી, મુંબઈ, ચેન્નઈ, હૈદારબાદ, જયપુર જેવા શહેરમાં એક દાયકા પહેલાનો સર્વે ચોંકાવનારો છે. લેબરફોર્સ રીપોર્ટ અનુસાર મહાનગરમાં આવતા મજૂર કરતા શિક્ષિત બેરોજગારો વધ્યા હતા. 

    મહાનગરમાં રહેલા મોટા એકમમોમાં પણ કોન્ટ્રાક્ટ છે. આ સિવાય દેશની કડવી હકીકત એ પણ સ્વીકારવી પડે કે, આપણા દેશમાં સૌથી સસ્તો શ્રમ છે. ઢગલાબંધ માણસોને ગમે ત્યાં કામે લગાડો લાગી જશે. નજીવા પૈસાથી હિમાયલ પણ ઉંચકી દેશે, પણ હવે આ વિચારધાર તૂટી રહી છે. જુનિયર્સ એવું જ કહે છે પૈસા આપો એટલું કામ થશે. ક્વોલિટી સાથે આવા જુનિયર્સ ફોર્સમાંથી માત્ર 30 ટકા લોકોને જ લેવાદેવા છે. આવું બ્રિટાનિકાનો રીપોર્ટ કહે છે. સામે છેડે પ્લેસમેન્ટ આપતી કંપનીઓએ પોલીસી બદલી, કારણ કે ત્યાં પણ એમબીએ (મને બધુય આવડે) કરેલા મહારથી બેઠા હોયને? પર્ફોમન્સ બેઝડ ગ્રોથ. આ મુદ્દાના અમલીકરણ બાદ શરૂ થઈ વ્હાલા-દવલાની નીતિ, અગાઉ કોણ કોનો માણસ છે એ રીસતરની ખબર પડતી હવે આ પોલીસીએ ખેલ બગાડી દીધો. જુનિયર્સ પર્ફોમન્સ આપે અને ગ્રોથ મળે એટલે જંપ. કંપનીનું કમિટમેન્ટ અને વર્કલોડ ગયો ગટરમાં. માઈન્ડ સેટ ફિક્સ થયું કે, અપના કામ બનતા તો ભાડ મેં જાય જનતા. આ જ જેનઝીને ગુમાવ્યાનું દુઃખ નથી પણ કંઈક અલગ કરવાના પુરુષાર્થ પર પાવર છે. આપણે ત્યાં કોઈપણ કોર્પોરેટ કે સરકારી ક્ષેત્રની સૌથી મોટી તકલીફ એ છે કે, કોઈ કોઈના પ્રયાસને પોંખતું નથી. પરિણામ પ્રેમીઓના ગાડા નહીં C70 જમ્બોજેટ વિમાન ભરાય એટલા પડ્યા છે. બીજી એક ખોટ એવી છે કે, માર્કેટમાં એસ્ટાબ્લિશ્ડ અને સ્ટેજ પર બેઠેલા એક પેઢીને તૈયાર કરવામાં માનતા નથી. જે કરે છે એને સલામ છે પણ એ જ તૈયાર થઈને એમના જ ગુરૂની ખુરશી હલી જાય એવા ધંધા કરે ત્યારે ડખો થાય.

AI Generated

    માણસને પોતાના પદની બીક લાગે ત્યારે તે ગોઠવવાનું શરૂ કરે. શું ગોઠવે? એ સમજી જજો અને ન સમજાય તો કોઈપણ ક્ષેત્રના અનુભવીને પૂછી લેજો. આવી ગોઠવણમાં જૂની પોલીસીમાં નવા માણસો સેટ થાય. એ પણ પાછા જુનિયર્સ જ. કારણ કે, જે ઠોકરથી અનુભવનું સિલ્વર કો ગોલ્ડન પેકેજ શિલ્ડ ઘડાયું હોય એ ઝડપથી થોડું જુનિયર્સને સમજાય? પૈસા ઓછા ને કામ સો જણાનું, બે-પાંચ વર્ષ કામ કરીને 'સાહેબ' બીજી પોલીસીમાં મોહે એ પહેલા ગચ્છંતી. બીજી તરફ કંપનીઓની પોલીસીને કારણે પણ પૈસા પ્રત્યે ઘણાય જુનિયર્સને અસંષોત છે, હતો અને રહેવાનો. કારણ કે, આપણા દેશમાં કોર્પોરેટ ફેવર લૉ છે. લેબર લૉ પણ છે પણ ફેવરિંગ કોર્પોરેટનું છે. કદાચ એટલે જ રાહુલ ગાંધી સમયાંતરે કહે છે કે, આ દેશમાં કોર્પોરેટ રાજ છે. મેકિન્સે સર્વેનો રીપોર્ટ કહે છે કે, એકવર્ષના સમયમાં જુનિયર્સમાંથી સૌથી વધારે ટકાવારી છોકરીઓ-મહિલાઓની છે. સવા કરોડના વર્કફોર્સ સામે 60 ટકા મહિલાઓ નાનું-મોટું (શારીરિક કે માનસિક) કોપ્રોમાઈસ કરીને ગ્રોથ લઈ લે છે. રીસ્ક લેતી વખતે જુનિયર્સ એ જ વાત નક્કી કરે છે, સેફ્ટિથી નીકળો અને સફળતા માટે મથો. ઓવરલોડના એક્યુપ્રેશરથી વધુ પ્રેશર ધરાવતા વર્કલોડમાં પરિણામ શરીર પર આવે છે. જ્યાં 1997માં યુથ સિક્સપેક અને સ્લીમનું દિવાનું હતું એ હવે ચબ્બી ચિક્સ હોય તો કહે છે, મહેનત કરીએ છીએ અમારી પાસે પૈસા છે. મની માઈન્ડેડ ઈઝ એવરીવેર. જ્યારે બોય્ઝ-પુરુષો વિચારે છે, પૈસાથી મતલબ છે-જેને જે કરવું હોય એ કરે. 

ઝટકો
95 ટકા યુથ એવું કહે છે કે, સારા કર્મચારી બનવું છે બોસ નહીં. બોસ એક જ શરતે બનવા તૈયાર, ટીમ યંગ અને ડાયનામાઈક જેવી જોઈએ